Uzasadnienie
| POSTANOWIENIE |
z dnia 1 marca 2017 r.
|
| Sygn. akt K 13/14 |
Uzasadnienie
I
1. We wniosku z 20 czerwca 2014 r. Rzecznik Praw Obywatelskich (dalej: RPO lub wnioskodawca) zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego
o stwierdzenie niezgodności art. 1 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 2013 r. poz. 482; dalej: k.w.)
w zakresie, w jakim przepis ten pomija przesłankę znikomej szkodliwości społecznej czynu jako wyłączającej odpowiedzialność
za wykroczenie, z art. 45 ust. 1 i art. 32 ust. 1 Konstytucji.
Wychodząc z założenia, że prawo wykroczeń należy zakwalifikować jako prawo karne sensu largo, a odpowiedzialność za wykroczenie można uznać za szeroko rozumianą odpowiedzialność karną, wnioskodawca przyjął, iż prawo
wykroczeń to „szczególny rodzaj postępowania karnego, w którym znajdują zastosowanie podstawowe zasady i konstrukcje tego
ostatniego. (…) Tymczasem zawarta w art. 1 Kodeksu wykroczeń definicja wykroczenia, nie zawiera odpowiednika art. 1 § 2 Kodeksu
karnego, według którego nie stanowi przestępstwa czyn zabroniony odznaczający się znikomym stopniem społecznej szkodliwości”.
Ustawodawca nie zrealizował tym samym na poziomie prawa wykroczeń podstawowej zasady prawa karnego materialnego – nullum crimen sine periculo sociali. W ocenie RPO, „przyjęcie w art. 1 § 2 Kodeksu karnego zasady znikomej społecznej szkodliwości czynu, jako wyłączającej odpowiedzialność
karną, ma fundamentalne znaczenie dla całej konstrukcji odpowiedzialności penalnej i jawi się jako słuszne i konieczne w ukształ-towaniu
procesu karnego, zgodnie z konstytucyjną zasadą sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy”. Podobną doniosłość – zdaniem RPO – należy
przypisać przesłance społecznej szkodliwości czynu zabronionego w obszarze prawa karnego skarbowego.
We wniosku wyrażono pogląd, że „literalne brzmienie art. 1 Kodeksu wykroczeń świadczy o tym, że społeczna szkodliwość czynu
to materialna cecha, materialny substrat, wykroczenia, czyli jego ujemna społecznie treść (…). Mimo że ustawodawca w art.
47 § 6 Kodeksu wykroczeń wprowadza kryteria oceny społecznej szkodliwości czynu (…) to jednak, (…) inaczej niż ma to miejsce
w