Orzeczenie TK z dnia 08 kwietnia 1997, sygn. K 14/96

1. Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł o stwierdzenie niezgodności art. 8 ustawy z 21 lipca 1995 r. o zmianie ustaw: o urzędzie Ministra Spraw Wewnętrznych, o Policji, o Urzędzie Ochrony Państwa, o Straży Granicznej oraz niektórych innych ustaw z art. 1 oraz art. 67 ust. 1 i 2 przepisów konstytucyjnych utrzymanych w mocy przez art. 77 ustawy konstytucyjnej z 17 października 1992 r. o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie terytorialnym. Ustawa ta nowelizuje ustawę z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368, Nr 104, poz. 515) przez dodanie w art. 19 ustawy pkt. 3a, wyłączającego kognicję Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach zwolnień ze służby funkcjonariuszy Urzędu Ochrony Państwa, gdy wymaga tego ważny interes służby. Wyłączenie to skutkuje pozbawieniem prawa dochodzenia roszczeń na drodze sądowej przez funkcjonariuszy publicznych zaliczonych ustawą do określonej kategorii pracowników i przez to narusza zasadę wyrażoną w art. 1 przepisów konstytucyjnych, że Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Ustawodawca obowiązany jest stanowić prawo, które nie naruszałoby podstawowych zasad wynikających z tego przepisu, a dostęp obywateli do sądu dla dochodzenia swoich roszczeń należy do fundamentalnych założeń demokratycznego państwa prawa. RPO oparł swoje stanowisko na licznych orzeczeniach TK i opinii doktryny w tej materii. Ponadto wnioskodawca zarzucił art. 8 nowelizacji sprzeczność z art. 67 ust. 1 przepisów konstytucyjnych zobowiązującym Polskę do umacniania i rozszerzania praw i wolności obywateli przez to, że utworzył kategorię funkcjonariuszy, wyróżniających się tym spośród pozostałej grupy funkcjonariuszy, że w przypadku zwolnienia ich ze służby z uwagi na ważny interes tej służby, nie podlegają kognicji sądu tak jak pozostali funkcjonariusze. RPO zauważył, że ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Urzędzie Ochrony Państwa (Dz.U. Nr