Orzeczenie TK z dnia 15 lutego 1994, sygn. K 15/93

Rzecznik Praw Obywatelskich skierował w dniu 18 września 1993 r. do Trybunału Konstytucyjnego wniosek o stwierdzenie niezgodności art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. Nr 17, poz. 75 z późn. zm.) z art. 1 i art. 67 ust. 2 przepisów konstytucyjnych utrzymanych w mocy na podstawie art. 77 Ustawy Konstytucyjnej z dnia 17 października 1992 r. o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie terytorialnym (Dz.U. Nr 84, poz. 426).

W uzasadnieniu swojego wniosku Rzecznik Praw Obywatelskich oparł interpretację zakwestionowanego przepisu na uchwale 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 1992 r. (II UZP 7/91, OSNC APU Nr 10/92, p. 174), w której Sąd Najwyższy ustalił, że przyjęte w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a określenie osoba “zatrudniona w aparacie bezpieczeństwa publicznego” obejmuje także osoby zatrudnione w aparacie bezpieczeństwa publicznego w ramach stosunku pracy, a samo pojęcie “aparat bezpieczeństwa publicznego” oznacza wszystkie jednostki organizacyjne resortu bezpieczeństwa publicznego. Z wykładni Sądu Najwyższego, podzielanej przez Rzecznika Praw Obywatelskich wynika, że kwestionowany przepis uniemożliwił uzyskanie uprawnień kombatanckich przez osoby, które były zatrudnione w jakiejkolwiek jednostce wchodzącej w skład aparatu bezpieczeństwa publicznego.

Zdaniem Rzecznika Praw Obywatelskich, z uwagi na zbyt szeroką restrykcyjną treść art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy o kombatantach..., powstają sytuacje, w których należy pozbawić uprawnień kombatanckich “osoby niekiedy bardzo zasłużone, które status kombatanta lub osoby represjonowanej uzyskały w przeszłości z tytułu walki o niepodległość w szeregach Wojska Polskiego, Armii Krajowej, NSZ, Batalionów Chłopskich, a następnie po wojnie przeszły dobrowolnie, czasem nieświadomie lub wręcz zostały skierowane do pracy w organach “bezpieczeństwa publicznego”. Osoby takie, zdaniem