Wyrok TK z dnia 13 października 2008, sygn. K 16/07

1. Rzecznik Praw Obywatelskich 15 marca 2007 r. wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie, że art. 87 ust. 2 zdanie drugie ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535, ze zm.; dalej: ustawa o VAT) jest niezgodny z art. 2, art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji.

Uzasadnienie wniosku Rzecznik Praw Obywatelskich oparł na następujących argumentach:

Jedną z podstawowych zasad ustawy o VAT jest zasada neutralności dla podatników. Wyraża się ona tym, że przez realizację prawa do odliczenia podatku naliczonego od należnego, podatnik nie ponosi faktycznie ciężaru tego podatku. Ostateczny bowiem ekonomiczny ciężar VAT, po przejściu towaru (usługi) przez łańcuch kolejnych transakcji, spada na konsumenta finalnego, niebędącego podatnikiem VAT. Konsument finalny płaci cenę, w której ten podatek jest zawarty i tym sposobem ostatecznie ponosi jego ekonomiczny ciężar. Tym samym prawo podatników VAT do odliczenia podatku naliczonego od należnego, jak również zwrot nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, będące wyrazem zasady jego neutralności, powinno być realizowane w rozsądnym terminie. W przeciwnym razie zostanie podważona de facto zasada ekonomicznej neutralności VAT.

W ustawie o VAT w wypadku wystąpienia w okresie rozliczeniowym nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, podatnik każdorazowo – co do całości tej nadwyżki (różnicy) – ma prawo żądać w deklaracji jej zwrotu na swój rachunek bankowy (art. 87 ust. 1 ustawy o VAT). Ustawodawca w art. 87 ust. 2 ustawy o VAT zróżnicował realizację tego prawa w zakresie terminu, w jakim urząd skarbowy jest zobligowany do dokonania tegoż zwrotu. Zgodnie z art. 87 ust. 2 ustawy