Wyrok TK z dnia 28 lipca 2014, sygn. K 16/12

1. Wnioskiem z 19 marca 2012 r., Prokurator Generalny (dalej: wnioskodawca) wystąpił o zbadanie zgodności art. 87b ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. − Prawo przewozowe (ówcześnie: Dz. U. z 2000 r. Nr 50, poz. 601, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2012 r. poz. 1173, ze zm.; dalej: prawo przewozowe), dodanego ustawą z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym (Dz. U. z 2011 r. Nr 5, poz. 13; dalej: ustawa transportowa), z art. 31 ust. 3 w związku z art. 41 ust. 1 Konstytucji. Przepis ten wzbudził wątpliwości wnioskodawcy, ponieważ:

odnosi się do każdego kontrolowanego podróżnego, a nie tylko podróżnego, który w czasie kontroli, mimo braku odpowiedniego dokumentu przewozu osób lub bagażu (dalej: bilet), odmawia zapłacenia należności i okazania dokumentu umożliwiającego stwierdzenie jego tożsamości (dalej: dokument tożsamości),

pod groźbą kary nakazuje podróżnemu pozostanie w miejscu przeprowadzania kontroli albo w innym miejscu wskazanym (dalej zbiorczo: miejsce kontroli) przez przewoźnika lub organizatora publicznego transportu zbiorowego (dalej zbiorczo: przewoźnik), albo osobę przez niego upoważnioną (dalej: kontroler), do czasu przybycia funkcjonariusza Policji lub innych organów porządkowych (dalej zbiorczo: funkcjonariusz Policji), niezależnie od tego, czy podróżny swoim działaniem zmierza bezpośrednio do uniemożliwienia zatrzymania go przez takiego funkcjonariusza.

Zdaniem wnioskodawcy, z art. 33a ust. 8 prawa przewozowego wynika uprawnienie kontrolera do zobowiązania podróżnego do pozostania w miejscu przeprowadzania kontroli (lub w innym miejscu wskazanym) − w celu niezwłocznego oddania go w ręce funkcjonariusza Policji, a w praktyce − w celu uniemożliwienia mu ucieczki. Kontroler nie mógł zostać jednak wyposażony przez ustawodawcę w prawo wkroczenia w sferę konstytucyjnie chronionej wolności osobistej podróżnego (art. 41 ust. 1 Konstytucji) w celu zwykłego jego zdyscyplinowania, a zwłaszcza podporządkowania go arbitralnym poleceniom, niezwiązanym z