Uzasadnienie
| POSTANOWIENIE |
z dnia 17 lipca 2014 r.
|
| Sygn. akt K 19/13 |
Uzasadnienie:
I
1. W piśmie z 17 maja 2013 r. Rzecznik Praw Obywatelskich (dalej: wnioskodawca) wniósł o stwierdzenie niezgodności art. 244
§ 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, ze zm.; dalej: k.p.k.) w zakresie,
w jakim nie przewiduje prawa zatrzymanego do odmowy złożenia oświadczeń i obowiązku poinformowania zatrzymanego o takim prawie,
z art. 42 ust. 2 i art. 42 ust. 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji.
1.1. Wnioskodawca wskazał, że zgodnie z art. 244 § 2 k.p.k.: „Zatrzymanego należy natychmiast poinformować o przyczynach zatrzymania
i o przysługujących mu prawach, w tym o prawie do skorzystania z pomocy adwokata, oraz wysłuchać go”. W świetle tego przepisu
osoba „wysłuchiwana” pozbawiona jest gwarancji stanowiących istotę prawa do obrony, tj. odmowy składania oświadczeń.
W ocenie wnioskodawcy, prawo do milczenia oraz wolność od zmuszania do samooskarżenia należą do istoty rzetelnego procesu.
Organ procesowy jest zobowiązany do udowodnienia zarzutu popełnienia przestępstwa, bez uciekania się do dowodów uzyskanych
pod przymusem lub na skutek nadużycia władzy, z pogwałceniem woli podejrzanego. Osoba zatrzymana, która nie jest jeszcze podejrzanym,
pozbawiona jest gwarancji prawa do milczenia, a składając oświadczenie może dostarczyć dowodów przeciwko sobie.
Rzecznik Praw Obywatelskich przypomniał, że Trybunał Konstytucyjny, mając na względzie orzecznictwo Sądu Najwyższego, przyjmuje,
iż prawo do obrony, o którym mowa w art. 42 ust. 2 Konstytucji, odnosi się także do tej fazy postępowania, która poprzedza
formalne postawienie zarzutów danej osobie, przy czym nie postawienie zarzutu popełnienia przestępstwa, lecz już pierwsza
czynność organów procesowych skierowana na ściganie określonej osoby czyni ją podmiotem prawa do obrony (zob. wyrok SN z 9
lutego 2004 r., sygn. akt V KK 194/03). Zawarte w art. 42 ust. 2 Konstytucji sformułowanie „we