Wyrok TK z dnia 15 lutego 2017, sygn. K 2/15

1. W piśmie z 8 stycznia 2015 r. Rzecznik Praw Obywatelskich (dalej: Rzecznik albo RPO) wniósł o stwierdzenie, że art. 29 ust. 4 pkt 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o służbie zagranicznej (Dz. U. Nr 128, poz. 1403, ze zm.; dalej: u.s.z.) w zakresie, w jakim pomija zwrot opłat za naukę dzieci ze względu na szczególne warunki państwa przyjmującego, jeżeli nie mają one możliwości uczęszczania do bezpłatnego przedszkola publicznego, oddziału przedszkolnego przy publicznej szkole podstawowej lub innej formy wychowania przedszkolnego w celu realizacji obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego, jest niezgodny z art. 70 ust. 2 zdanie pierwsze i art. 70 ust. 4 zdanie pierwsze w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji.

Rzecznik wyjaśnił, że zgodnie z kwestionowanym przepisem, członkom służby zagranicznej przysługuje zwrot opłat za naukę dzieci ze względu na szczególne warunki państwa przyjmującego, jeżeli nie mają one możliwości uczęszczania do bezpłatnej publicznej szkoły typu podstawowego lub średniego. Regulacja ta nie obejmuje placówek, w których realizowane jest roczne obowiązkowe przygotowanie przedszkolne. Z wyjaśnień Dyrektora Generalnego Służby Zagranicznej w Ministerstwie Spraw Zagranicznych (pismo z 2 kwietnia 2014 r., znak BS0.213.11.2014/1) wynika, że zwrot opłat związanych z edukacją dziecka dotyczy wyłącznie nauki, a nie przygotowania przedszkolnego.

Zdaniem RPO, pominięcie w ustawie placówek, w których realizowane jest roczne obowiązkowe przygotowanie przedszkolne, prowadzi do nierówności dostępu do edukacji. Obowiązkowe przygotowanie przedszkolne mieści się w pojęciu „nauki” w rozumieniu art. 70 Konstytucji. Nie ma więc uzasadnienia wprowadzania różnic w realizacji konstytucyjnych wymogów dotyczących powszechności i równości dostępu do przygotowania przedszkolnego w stosunku do innych obowiązkowych etapów edukacji.

Rzecznik wyjaśnił treść konstytucyjnego prawa do nauki i zasady równości. Zwrócił też uwagę, że TK może orzekać w sprawach pominięcia prawodawczego (uregulowania niepełnego). Pominięcie, w przeciwieństwie do