Wyrok TK z dnia 17 grudnia 1997, sygn. K 22/96

1. Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem stwierdzenie niezgodności art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 1995 r. o pomocy państwa w spłacie niektórych kredytów mieszkaniowych, refundacji bankom wypłaconych premii gwarancyjnych oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 1996 r. Nr 5, poz. 32 ze zm.; dalej: ustawa z 30 listopada 1995 r., z zasadą demokratycznego państwa prawnego wyrażoną w art. 1 przepisów konstytucyjnych. Ustawodawca naruszając fundamentalną zasadę obrotu cywilnoprawnego – pacta sunt servanda, doprowadził – zdaniem wnioskodawcy – do naruszenia zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez to państwo prawa. Ponadto wnioskodawca stwierdza, że doszło do złamania zasady niedziałania prawa wstecz w zakresie odnoszącym się do czasu poprzedzającego ogłoszenie zakwestionowanego przepisu ustawy z 30 listopada 1995 r. w Dzienniku Ustaw.

Ustawodawca zmienił na niekorzyść kredytobiorców zasady spłaty kredytów mieszkaniowych zaciągniętych na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1988 r. w sprawie ogólnych zasad udzielania kredytu bankowego na cele mieszkaniowe (Dz.U. z 1989 r. Nr 1, poz. 1; dalej: rozporządzenie z 30 grudnia 1988 r.). Zgodnie z zasadami określonymi w tym rozporządzeniu kredyty wykorzystane na budowę mieszkań lokatorskich miały być spłacane przez okres do 40 lat w wysokości 1% aktualnej wartości mieszkania w stosunku rocznym, a kredyty wykorzystane na budowę mieszkań własnościowych także przez okres do 40 lat, lecz w wysokości 2% aktualnej wartości mieszkania w stosunku rocznym. Zaskarżony przepis wprowadził niekorzystną dla kredytodbiorców zmianę powyższych zasad spłaty kredytów funkcjonujących według powyższych zasad. W praktyce prowadzi ona – zdaniem Rzecznika Praw Obywatelskich – do znacznego wzrostu wysokości miesięcznych rat kredytu. Według nowych zasad spłaty tych kredytów mieszkaniowych nie mogą być niższe od ilorazu kwoty zadłużenia z tytułu kredytu i odsetek, w