Orzeczenie TK z dnia 30 października 1996, sygn. K 3/96

We wniosku z 28 grudnia 1995 r. Rada Miejska w Zielonej Górze wystąpiła o stwierdzenie niezgodności art. 4 ust. 1 ustawy z 5 stycznia 1991 r. – Prawo budżetowe, zwanej dalej ustawą, z art. 7 przepisów konstytucyjnych utrzymanych w mocy na podstawie art. 77 Małej Konstytucji w związku z art. 70 ust. 3 Małej Konstytucji. W uzasadnieniu wniosku dostrzeżona została także niezgodność z art. 3 ust. 2 przepisów konstytucyjnych.

Wnioskodawca na poparcie swojego stanowiska przedstawia następujące argumenty: Własność komunalna (gminna), jako własność wszystkich członków danej gminy jest rodzajem własności osobistej, której należy się ze strony organów państwowych całkowita ochrona. Pojęcie ochrony zawiera w sobie zakaz łamania prawa chronionego podmiotu. Każdy przepis ustawy wyrażający normę prawną musi być wydany na podstawie upoważnienia konstytucyjnego. ustawodawca tymczasem, nie posiadając takiego upoważnienia, nakazał gminie tworzenie rezerwy budżetowej na nieprzewidziane wydatki i ograniczył jej wysokość do 1% wydatków budżetowych. Gmina, zdaniem wnioskodawcy, ma istotę osobową i źródłem jej podmiotowości prawnej jest istniejąca między mieszkańcami gminy wspólnotowość. Gmina nie jest dziełem ustawodawcy, więc nie ma on do niej z tego tytułu żadnych praw, a jej własność nie jest własnością państwową. Własność jest osobowym prawem gminy i nie jest w jakiś szczególny sposób zdefiniowana w konstytucji. W związku z tym gmina może rozporządzać swoim prawem bez udziału osób trzecich, w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego (art. 140 kodeksu cywilnego). wnioskodawca twierdzi, że gmina, jak każdy inny właściciel indywidualny czy zbiorowy, ma prawo rozporządzania prawem swobodnie, natomiast ustawodawcy służy jedynie kompetencja do ograniczania tej wolności. Ustawodawca – utrzymuje dalej wnioskodawca – posiada kompetencję stanowienia osobie zakazów wyłącznie w obronie ludzkich i obywatelskich praw innych osób, nie może natomiast narzucać ograniczeń dla dobra tej samej osoby oraz bez żadnej potrzeby.

W