Wyrok TK z dnia 28 czerwca 2016, sygn. K 31/15

Sygnatura: K 31/15
Data orzeczenia: 28 czerwca 2016
Sąd: Trybunał Konstytucyjny, Warszawa (TK)
Rodzaj: Wyrok

Teza

Istotą sprawy było stwierdzenie niekonstytucyjności przepisów ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, które wykluczały osobę całkowicie ubezwłasnowolnioną z udziału w decyzjach dotyczących jej umieszczenia i pobytu w domu pomocy społecznej, naruszając jej godność, wolność osobistą i prawo do sądu.

Istota

Rzecznik Praw Obywatelskich (RPO) złożył wniosek do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności przepisów ustawy o ochronie zdrowia psychicznego (art. 38 i art. 41 ust. 1) z Konstytucją i umowami międzynarodowymi. Dotyczyły one procedury umieszczania osób całkowicie ubezwłasnowolnionych w domach pomocy społecznej za zgodą ich opiekunów prawnych. RPO wskazał, że osoba taka jest wyłączona z udziału w postępowaniu przed sądem opiekuńczym, które wyraża zgodę na jej umieszczenie, oraz nie ma prawa do kwestionowania tej decyzji i domagania się zmiany orzeczenia…

jeszcze 204 słowa

Pełna notatka w aplikacji QuickMap

Notatka QuickMap to nasza wartość dodana — zaloguj się lub załóż konto, aby przeczytać całość w aplikacji.

Zaloguj się Wypróbuj za darmo

Sentencja

orzeka: 1) art. 38 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 2016 r. poz. 546) w związku z art. 156 w związku z art. 175 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2015 r. poz. 2082, ze zm.) w związku z art. 573 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 101, ze zm.) w zakresie, w jakim nie przewiduje czynnego udziału osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej w sprawach o uzyskanie przez jej opiekuna zezwolenia sądu opiekuńczego na złożenie wniosku o umieszczenie tej osoby w domu pomocy społecznej, 2) art. 41 ust. 1 ustawy z 19 sierpnia 1994 r. powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim pomija uprawnienie osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej, umieszczonej w domu pomocy społecznej za zgodą jej opiekuna, do domagania się weryfikacji podstaw jej przebywania w domu pomocy społecznej – są niezgodne z art. 41 ust. 1 w związku z art. 30 oraz z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto postanawia: na podstawie art. 104 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 293) umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie.

Uzasadnienie

WYROK
z dnia 28 czerwca 2016 r.
Sygn. akt K 31/15
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK

z dnia 28 czerwca 2016 r.

Sygn. akt K 31/15

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Uzasadnienie

1. W piśmie z 3 listopada 2015 r. Rzecznik Praw Obywatelskich (dalej: RPO, Rzecznik, wnioskodawca) zwrócił się z wnioskiem o zbadanie zgodności z Konstytucją i ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi przepisów ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 2011 r. Nr 231, poz. 1375, ze zm.; dalej: u.o.z.p. lub ustawa o ochronie zdrowia psychicznego) dotyczących umieszczania osób całkowicie ubezwłasnowolnionych, za zgodą ich opiekunów, w domach pomocy społecznej. Zdaniem wnioskodawcy, aktualny stan prawny, w którym przyjęcie osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej do takiej placówki zależy od decyzji jej opiekuna prawnego, a sam zainteresowany pozbawiony jest wszelkich możliwości dochodzenia swoich praw na drodze postępowania sądowego, stanowi przejaw niedopuszczalnego odpodmiotowienia osób z niepełnosprawnościami. Potwierdzeniem tej hipotezy były dwa niekorzystne dla Polski wyroki Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (dalej też: ETPC) z 16 października 2012 r., Kędzior przeciwko Polsce, skarga nr 45026/07 i 25 listopada 2014 r., K.C. przeciwko Polsce, skarga nr 31199/12. Ponadto do Biura RPO napływają zgłoszenia, z których wynika, że niektórzy ubezwłasnowolnieni przebywają w domach pomocy społecznej wbrew swojej woli.

1.1. Zgodnie z art. 38 u.o.z.p., „[o]soba, która wskutek choroby psychicznej lub upośledzenia umysłowego nie jest zdolna do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych i nie ma możliwości korzystania z opieki innych osób oraz potrzebuje stałej opieki i pielęgnacji, lecz nie wymaga leczenia szpitalnego, może być za jej zgodą lub zgodą jej przedstawiciela ustawowego przyjęta do domu pomocy społecznej”. W odniesieniu do osób całkowicie ubezwłasnowolnionych wskazana norma prawa musi być odczytana w powiązaniu z art. 156 i art. 175 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2015 r. poz. 538, ze zm.; dalej: k.r.o.), według których opiekun powinien uzyskać zezwolenie sądu opiekuńczego we wszelkich ważniejszych sprawach, które dotyczą osoby lub majątku ubezwłasnowolnionego.

jeszcze 12 992 słowa

Przeczytaj pełną treść uzasadnienia

Widzisz ~30% uzasadnienia. Zaloguj się lub załóż konto, aby przeczytać całość w aplikacji QuickMap.

Zaloguj się Wypróbuj za darmo

Szukasz podobnych spraw?

QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.

Wypróbuj za darmo