Uzasadnienie
| POSTANOWIENIE |
z dnia 5 kwietnia 2017 r.
|
| Sygn. akt K 33/15 |
Uzasadnienie
I
1. Wnioskiem z 10 listopada 2015 r. Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności
art. 408 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.; aktualnie: Dz. U.
z 2016 r. poz. 1822, ze zm.; dalej: k.p.c.) w zakresie, w jakim wyłącza dopuszczalność wznowienia postępowania na podstawie
art. 4011 k.p.c. po upływie pięciu lat od uprawomocnienia się orzeczenia, z art. 190 ust. 4 w związku z art. 45 ust. 1, art. 77 ust.
2 oraz art. 2 Konstytucji.
Uzasadniając zarzut niekonstytucyjności, Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdził, że zawarte w końcowej części art. 190 ust.
4 ustawy zasadniczej odesłanie do ustaw zwykłych, które mają uregulować zasady i tryb wznowienia postępowania, nie daje ustawodawcy
swobody unormowania kwestii materialnoprawnych i procesowych w sposób dowolny. Owe unormowania muszą służyć efektywnej realizacji
konstytucyjnego prawa jednostek, tak by doprowadziły do ponownego rozpoznania sprawy z poszanowaniem standardów ustawy zasadniczej.
Potrzeba stabilizacji obrotu prawnego nie przesądza o konstytucyjności ograniczenia wynikającego z art. 408 k.p.c., tym bardziej
że on sam przewiduje wyjątek od wymogu zachowania terminu pięcioletniego w wypadku, gdy strona była pozbawiona możliwości
uczestniczenia w dotyczącym jej postępowaniu. Badając, czy identyczny wyjątek nie powinien dotyczyć także sytuacji stwierdzenia
niekonstytucyjności podstawy prawnej zapadłego rozstrzygnięcia, należy wziąć pod uwagę to, czy nieograniczonemu w czasie wznawianiu
postępowań nie sprzeciwiają się konstytucyjnie chronione wartości, w tym przede wszystkim potrzeba ochrony praw innych osób
(art. 31 ust. 3 Konstytucji); trzeba bowiem pamiętać, że w postępowaniach cywilnych – w przeciwieństwie do postępowań z zakresu
prawa publicznego – spór prowadzą równorzędne podmioty prawa prywatnego.
Rzecznik opowiedział się jednak za potrzebą dopuszczenia w omawianej sytuacji wznowienia postępowania także po upływie terminu
ustawowego. Jego zdaniem, przemawiają za tym trzy argumenty. Po pierwsze, ponowne rozpatrzenie sprawy