Wyrok TK z dnia 28 listopada 2001, sygn. K 36/01

1. 17 października 2001 r. do Trybunału Konstytucyjnego wpłynął wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich, który wniósł o stwierdzenie niezgodności art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz.U. Nr 73, poz. 350 ze zm.) z art. 32 ust. 1 i art. 105 ust. 3 Konstytucji RP.

W uzasadnieniu wniosku Rzecznik Praw Obywatelskich wskazał najpierw argumenty mające przemawiać za niezgodnością zaskarżonego przepisu z art. 105 ust. 3 Konstytucji. Zdaniem wnioskodawcy istota problemu sprowadza się do tego, iż zaskarżona ustawa dokonała niedopuszczalnego w świetle powołanego art. 105 ust. 3 rozszerzenia granic immunitetu formalnego. Z art. 8 ust. 1 ustawy z 9 maja 1996 r. wynika bowiem, że zakaz pociągania do odpowiedzialności karnej i karnoadministracyjnej bez zgody Sejmu lub Senatu obejmuje również czyny popełnione przez posłów lub senatorów przed uzyskaniem przez nich mandatów. Oznacza to po pierwsze, że zakaz pociągania parlamentarzystów do odpowiedzialności rozciąga się również na czyny popełnione przed dniem uzyskania przez nich mandatów, po drugie, iż postępowanie karne wszczęte w sprawie tych czynów ulega zawieszeniu z mocy samego prawa z dniem uzyskania przez daną osobę mandatu, i – po trzecie – że immunitet parlamentarny może zostać uchylony dopiero po uzyskaniu zgody Sejmu lub Senatu.

Do zupełnie innych wniosków prowadzi treść art. 105 ust. 3 Konstytucji. Mocą tego przepisu ustawodawca ograniczył zakres immunitetu formalnego w stosunku do osób, wobec których postępowania karne wszczęto przed dniem ich wyboru na posła lub senatora. Zgodnie z tym przepisem, postępowanie karne wszczęte przed dniem wyboru na posła ulega na żądanie Sejmu zawieszeniu do czasu wygaśnięcia mandatu. W takim przypadku zawieszeniu ulega również na ten czas bieg przedawnienia w postępowaniu karnym. Z art. 108 Konstytucji wynika zaś, że