Postanowienie TK z dnia 23 października 2001, sygn. K 4/01

1. Uchwałą Nr XL/268/2000 z 28 grudnia 2000 r. Rada Miasta Świnoujścia zwróciła się z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej przepisu art. 36 ust. 1 zd. 2 ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych (tekst jednolity z 1998 r. Dz.U. Nr 120, poz. 787 ze zm.; dalej: ustawa lokalowa), w zakresie w jakim przepis ten nakłada na gminę obowiązek zapewnienia lokalu socjalnego w przypadku, gdy sąd orzekł o uprawnieniu najemcy do takiego lokalu, bez zapewnienia przez ustawodawcę gminie koniecznych środków finansowych.

W uzasadnieniu powyższego wnioskodawca, przytaczając treść kwestionowanej normy stwierdził, że w świetle art. 163 Konstytucji RP samorząd terytorialny wykonuje zadania publiczne, które nie zostały konstytucyjnie lub ustawowo zastrzeżone dla innych organów władzy publicznej, zaś nowe zadania mogą być nakładane na właściwe organy samorządu jedynie w drodze ustawowej. Mocą ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity z 1996 r. Dz.U. Nr 13, poz. 74 ze zm.; dalej: ustawa gminna) zadania własne gmin dzielą się na obowiązkowe i fakultatywne, zaś zadania z zakresu administracji rządowej mogą być zlecane tylko w drodze ustawowej albo na podstawie zawartych porozumień. Na zadania te gmina powinna otrzymywać środki finansowe w wysokości wystarczającej do wykonania owych zadań. Jako, że na gminę nałożony został ustawowo obowiązek zapewnienia lokalu socjalnego, ustawa winna też regulować zagadnienie przekazania środków finansowych na realizację tego zadania. Wynika stąd, że ustawodawca zadanie zlecone uczynił w istocie zadaniem obowiązkowym co nakazuje uznać niezgodność kwestionowanego przepisu z art. 167 ust. 1 i 4 Konstytucji RP stanowiącym, że jednostkom samorządu terytorialnego zapewnia się udział w dochodach publicznych adekwatnie do przypadających im zadań. Zdaniem wnioskodawcy “ustawodawca nakładając obowiązek winien zapewnić odpowiednie środki finansowe lub zabezpieczyć w inny sposób interesy majątkowe z tego tytułu”.

Powołując orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego wnioskodawca wskazał, że z art. 167 ust. 1 wynika nakaz zapewnienia “odpowiedniego” – to jest umożliwiającego realizację stawianych zadań – udziału w dochodach publicznych oraz zakaz modyfikowania dochodów w sposób przekreślający ową “odpowiedniość”. Stwierdził, że Trybunał Konstytucyjny orzekał już w przedmiocie