Postanowienie TK z dnia 03 października 1990, sygn. K 4/90

Rzecznik Praw Obywa1elskich pominął fakt, że w ustawie z dnia 20 września 1984 r. o ubezpieczeniach majątkowych i osobowych, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 17 maja 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniach majątkowych i osobowych (Dz. U. Nr 30, poz. 160), kwestionowany we wniosku art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy z 20 września 1984 r. został zmieniony w ten sposób, że wyrazy “o powierzchni do 0,5 ha” zastąpiono wyrazami “nie wchodzących w skład gospodarstwa rolnego”. Nie zmienia to jednak zasadniczo przedmiotu zaskarżenia we wniosku, tj. ustawowego ubezpieczenia mienia ruchomego posiadaczy budynków na działkach określonych w powołanym przepisie art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy, ani też podstawy prawnej zaskarżenia, tj. naruszenia art. 7 Konstytucji.

W uzasadnieniu wniosku Rzecznik Praw Obywatelskich powołał się na następujące względy prawne i doktrynalne.

1. Rzecznik Praw Obywatelskich wychodzi z założenia - zgodnego, jak pisze, z doktryną prawa - że ubezpieczenia ustawowe mogą być wprowadzone przez Państwo tylko w przypadkach, kiedy wymaga tego oczywisty interes społeczny. Interes taki istnieje - w ocenie Rzecznika Praw Obywatelskich - w ubezpieczeniach budynków od ognia, huraganu, powodzi i innych zdarzeń losowych (art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy). Klęski żywiołowe powodujące szkody w zabudowaniach są tak znacznych rozmiarów, że odbudowa przerasta możliwości finansowe ich posiadaczy. W takich przypadkach odbudowę musi wspomagać finansowo Państwo, a więc praktycznie ciężar taki spada na cale społeczeństwo. Ubezpieczenie ustawowe budynków (ubezpieczenie ogniowe) rozwiązuje zatem ten problem w interesie całego społeczeństwa. Podobna sytuacja występuje zdaniem Rzecznika przy klęskach żywiołowych, niszczących uprawy zbóż, roślin okopowych bądź pastewnych (art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy).

Natomiast gdy chodzi o mienie ruchome związane z prowadzeniem gospodarstwa, to decyzja o ubezpieczeniu (i zakres takiego ubezpieczenia) powinna być pozostawiona właścicielowi tego mienia.