Postanowienie TK z dnia 22 czerwca 2005, sygn. K 42/04

1. We wniosku z 18 listopada 2004 r. Marszałek Sejmu zarzucił niezgodność art. 67 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.; dalej: k.p.c.) oraz art. 17a ust. 1 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o zasadach wykonywania uprawnień przysługujących Skarbowi Państwa (Dz. U. Nr 106, poz. 493 ze zm.; dalej: ustawa) z art. 218, art. 45 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji.

W uzasadnieniu wniosku Marszałek wskazał, że zarzucana niezgodność pojawiła się po nowelizacji kodeksu cywilnego, dokonanej ustawą z 17 czerwca 2004 r., która – wypełniając normę art. 77 ust. 1 Konstytucji – doprowadziła do znacznego rozszerzenia zakresu odpowiedzialności władzy publicznej. Między innymi, w art. 4171 k.c., ustawodawca przewidział odpowiedzialność za szkody związane z wydaniem aktu normatywnego lub z zaniechaniem jego wydania. Wprowadzeniu tych zmian nie towarzyszyło uchwalenie nowych przepisów dotyczących sposobu zarządzania majątkiem Skarbu Państwa, w tym zasad zastępstwa procesowego. Obowiązujące w tym zakresie art. 67 § 2 k.p.c. oraz art. 17a ust. 1 ustawy nie regulują reprezentacji w sprawach o odszkodowanie za szkodę wyrządzoną tzw. bezprawiem legislacyjnym. Zdaniem Marszałka Sejmu, ta niezupełność regulacji ustawowej stanowi przeszkodę dla realizacji praw wynikających z art. 77 ust. 1 Konstytucji.

Uchwalenie niezgodnej z prawem ustawy lub zaniechanie ustawodawcze, jak podkreślił Marszałek, stanowi przede wszystkim skutek działania Sejmu i Senatu. Nie są one jednak organami administracji, ani nie są „podmiotami uprawnionymi na podstawie odrębnych przepisów do reprezentowania Skarbu Państwa”. Brak jest przepisów przyznających Sejmowi, Senatowi lub ich organom (w szczególności Marszałkom) prawo reprezentowania Skarbu Państwa. Prawa tego nie można też wyprowadzić z art. 67 § 2 k.p.c., gdyż nie są one „państwowymi jednostkami organizacyjnymi”. Ponadto nie posiadają majątku Skarbu Państwa, co