Wyrok TK z dnia 02 października 2002, sygn. K 48/01

1. We wniosku z 11 grudnia 2001 r. Rzecznik Praw Obywatelskich domagał się stwierdzenia niezgodności art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, a także art. 35 ust. 1 tejże ustawy z art. 32 w związku z art. 2 Konstytucji RP. Gdy chodzi o drugi zarzut, to jego zakres jest ograniczony do sytuacji, gdy kwestionowany przepis wyłącza uprawnienie do lokalu socjalnego osób, o których mowa w art. 14 ust. 4 tej ustawy, jeżeli zostały one objęte orzeczeniem sądowym nakazującym opróżnienie lokalu wydanym w okresie od dnia 31 grudnia 2000 r. do dnia wejścia w życie ustawy, a orzeczenie nie zostało wykonane do tego dnia.

Rzecznik powołał się na wpływające do niego liczne skargi właścicieli domów mieszkalnych, którzy dowodzą, iż wpływy z czynszów pobieranych w oparciu o obowiązującą ustawę nie pozwalają nawet na pokrycie bieżących kosztów eksploatacji budynków. Panuje przekonanie, iż rozwiązania przyjęte w ustawie o ochronie praw lokatorów w zakresie zasad ustalania wysokości czynszu stanowią regres w stosunku do poprzedniego stanu prawnego, który został oceniony przez Trybunał Konstytucyjny jako niezgodny z Konstytucją. W ocenie Rzecznika Praw Obywatelskich kwestionowana regulacja pozostaje w kolizji z konstytucyjną zasadą ochrony własności.

Rzecznik zwrócił uwagę na przewidziane w przepisach obowiązki właścicieli budynków. Chodzi zwłaszcza o ustawę z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, a w szczególności o jej art. 61, nakładający obowiązek utrzymywania obiektu w należytym stanie technicznym i estetycznym. Niewykonywanie tego obowiązku obwarowane jest poważnymi sankcjami, łącznie z karą aresztu, ograniczenia wolności i grzywny. Zdaniem Rzecznika, możliwość wywiązywania się przez właścicieli