Wyrok TK z dnia 17 stycznia 2001, sygn. K 5/00

1. Rzecznik Praw Obywatelskich w skierowanym do Trybunału Konstytucyjnego wniosku z 29 lutego 2000 r. zarzucił, że wyłączenie ze zwolnienia od podatku od towarów i usług – usług, o których stanowi art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz. 50 ze zm.) w załączniku nr 2 do tej ustawy z pozycji 13 działalności lombardów, chyba że usługi lombardowe są świadczone przez banki – narusza konstytucyjne zasady ustanowione w art. 2 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Prezentując stan prawny Rzecznik Praw Obywatelskich wyjaśnił, że udzielanie pożyczek przez lombardy – według klasyfikacji towarów i usług – zalicza się do usług z zakresu pośrednictwa finansowego. Usługi te, co do zasady, zwolnione są z podatku od towarów i usług na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym w związku z treścią poz. 13 załącznika nr 2 do tej ustawy. W pozycji 13 załącznika, określającej zakres zwolnienia, ustawodawca wprowadził jednak wyjątek, a mianowicie: zwolnieniu nie podlega działalność lombardów “z wyjątkiem usług świadczonych przez banki”. W konsekwencji usługi lombardowe nie świadczone przez banki podlegają opodatkowaniu stawką 22%. Tymczasem, zdaniem Rzecznika, umowa lombardowa, będąca jedną z umów cywilnoprawnych nienazwanych, posiada określony charakter prawny, a jej istota nie ulega zmianie w zależności od tego, jaki podmiot gospodarczy ją zawiera. W tej sytuacji, opodatkowanie tej umowy podatkiem od towarów i usług tylko wówczas, gdy zawiera ją lombard i zwolnienie od podatku, gdy zawiera ją bank, jest sprzeczne z konstytucją.

Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił też uwagę