Wyrok TK z dnia 09 grudnia 2008, sygn. K 61/07

1. Pismem z 27 marca 2006 r. Rada Miejska Wrocławia wystąpiła z wnioskiem o zbadanie zgodności licznych przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. Nr 169, poz. 1419, ze zm.; dalej: ustawa działkowa) z wieloma przepisami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W toku wstępnego badania wniosku zakres zaskarżenia został ograniczony i obejmuje badanie zgodności art. 10 ustawy działkowej z art. 165 ust. 1 zdanie drugie oraz zgodności art. 17 ust. 3 w związku z ust. 2 tej ustawy z art. 21 Konstytucji.

Artykułowi 10 ustawy działkowej wnioskodawca zarzucił naruszenie zasady ochrony prawa własności jednostek samorządu terytorialnego ze względu na to, że grunty stanowiące własność jednostki samorządu terytorialnego, przeznaczone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego (dalej: plan miejscowy) pod rodzinne ogrody działkowe (dalej: ogrody), mają zostać nieodpłatnie przekazane w użytkowanie Polskiemu Związkowi Działkowców (dalej: PZD, Związek), mogą też być mu nieodpłatnie oddane w użytkowanie wieczyste. Powołując wcześniejsze orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, wnioskodawca zwrócił uwagę na fundamentalne znaczenie mienia komunalnego dla realizacji zadań publicznych gmin. Przypomniał, że samo wyodrębnienie mienia komunalnego stanowi konsekwencję istnienia jednostek samorządu terytorialnego jako podmiotów prawa publicznego, a ich wyposażenie w majątek ma zapewnić samodzielność oraz zabezpieczyć podmiotowość prawną (osobowość prawną, samodzielność, możliwość realizowania zadań własnych), i w tym znaczeniu jest wartością konstytucyjną. Art. 165 ust. 1 Konstytucji eksponuje ścisłą więź prawa własności jednostki samorządu terytorialnego z jej podmiotowością, więc ustawowe uszczuplenie majątku samorządowego wymaga szczególnie wnikliwej kontroli. Wnioskodawca wspomniał, że wprawdzie własności komunalnej nie można ujmować w kategoriach absolutnych, jednak nie można jej traktować gorzej niż własności innych podmiotów. Choć ingerencja ustawodawcy w konstytucyjnie chronione prawo własności jednostek samorządu terytorialnego jest dopuszczalna, to ustawodawca za każdym razem winien badać zasadność takiego ograniczenia, a następnie