Wyrok TK z dnia 13 sierpnia 2026, sygn. P 1/24

1. Postanowieniem z 11 maja 2023 r. Sąd Najwyższy (dalej: SN, sąd pytający) przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne, czy art. 87 § 1 zdanie drugie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 2021 r. poz. 1904, ze zm.; dalej: u.SN) jest zgodny z art. 8, art. 87 ust. 1, art. 91 ust. 1 i 2, art. 178 ust. 1, art. 183 ust. 1 oraz art. 190 ust. 1 Konstytucji.

1.1. Pytanie prawne wystosowano w związku z rozpoznawaniem przez sąd pytający skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku sądu okręgowego. Spełnienie przesłanki funkcjonalnej sąd pytający uzasadniał, wskazując, że jest w rozpoznawaniu sprawy związany uchwałą 7 sędziów SN z 15 października 2020 r., sygn. akt III PZP 4/20 (OSNP nr 5/2021, poz. 48), której skład orzekający nadał moc zasady prawnej. Tym samym zrealizowano kompetencję wynikającą z art. 87 § 1 zdanie drugie u.SN, co doprowadziło do dalszych skutków wynikających w tym zakresie z nadania mocy zasady prawnej powyższej uchwale.

1.2. W ocenie sądu pytającego, stanowisko przyjęte w uchwale o sygn. akt III PZP 4/20 oznacza, że od dnia jej podjęcia niedopuszczalne jest odrzucenie przez żaden skład SN skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku na tej podstawie, iż skarżący nie wykazał, że wzruszenie zaskarżonego wyroku w drodze skargi nadzwyczajnej nie było i nie jest możliwe. Uchwała spowodowała zmianę niemal jednolitej linii orzeczniczej SN w Izbie Cywilnej, przez co „żaden skład Sądu Najwyższego nie tylko nie może odrzucić [takiej] skargi, lecz w ogólności powyższa kwestia nie podlega możliwości dokonania odmiennej wykładni art. 4248 § 1 k.p.c. [w związku z] art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c. niż uczynił to Sąd Najwyższy w powyższej