Postanowienie TK z dnia 10 października 2000, sygn. P 10/00

1. Pytanie prawne, z którym 5 czerwca 2000 r. zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego Sąd Rejonowy Wydział V Cywilny w Łodzi, powstało na tle następującego stanu faktycznego. Anna i Jan P. we wniosku z 25 sierpnia 1999 r. zwrócili się do Sądu Rejonowego o zniesienie współwłasności nieruchomości. Do wniosku dołączyli mapę do celów prawnych oraz poświadczony skrócony odpis z księgi wieczystej z 10 września 1999 r. Ze względu na rozbieżność danych zawartych w obu dokumentach, na rozprawie 15 grudnia 1999 r. sąd zobowiązał wnioskodawców do uaktualnienia wpisu i do złożenia w terminie 1 miesiąca odpisu z księgi wieczystej z klauzulą prawomocności. Wnioskodawcy tego nie wykonali, sąd zawiesił więc postępowanie w sprawie. 11 kwietnia 2000 r. wnioskodawcy złożyli wniosek o podjęcie postępowania załączając do niego skrócony odpis z księgi wieczystej z 10 kwietnia 2000 r. Sąd zobowiązał ich jednak do złożenia odpisu prawomocnego orzeczenia o wpisie do księgi wieczystej. Wnioskodawcy znów nie wykonali zarządzenia wyjaśniając, że wydział ksiąg wieczystych nie wydaje tego rodzaju dokumentu.

Na tle tej sytuacji Sąd Rejonowy powziął wątpliwość, czy odpis z księgi wieczystej zastępuje prawomocne orzeczenie sądu o wpisie. Sąd nie wie także, jakim tytułem prawnym ma się legitymować właściciel nieruchomości; zdaniem Sądu powinien to być odpis orzeczenia o wpisie z klauzulą prawomocności. Zgodnie z art. 365 § 1 kpc sąd jest związany wyłącznie orzeczeniem prawomocnym. Orzeczenia w postępowaniu wieczystoksięgowym zapadają w formie postanowień i wpisów. Tymczasem w ustawie o księgach wieczystych i hipotece brak przepisów, które regulowałyby odpisy z ksiąg wieczystych. W konsekwencji nie wiadomo, “na jakim dokumencie sąd ma stwierdzać prawomocność wpisów w księdze wieczystej, czy na zawiadomieniu o wpisie do księgi wieczystej, czy na odpisie z księgi wieczystej, czy w księdze wieczystej”. Brak formuły prawnej stwierdzania prawomocności wpisu zagraża,