Postanowienie TK z dnia 26 listopada 2012, sygn. P 10/12

1. Postanowieniem z 7 listopada 2011 r. Sąd Rejonowy w Łobzie, Wydział I Cywilny (dalej: pytający sąd), zwrócił się do Trybunału z pytaniem prawnym w sprawie zgodności z Konstytucją art. 12 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o państwowej kompensacie przysługującej ofiarom niektórych przestępstw (Dz. U. Nr 169, poz. 1415, ze zm.; dalej: ustawa o państwowej kompensacie). Pytanie prawne zostało zadane w związku z zawisłą przed pytającym sądem sprawą o przyznanie kompensaty ofierze przestępstwa.

Pytający sąd upatruje niezgodność zaskarżonego przepisu z Konstytucją w skumulowaniu w jednym podmiocie – sądzie rejonowym – funkcji orzeczniczych i funkcji podmiotu zobowiązanego do wykonania orzeczenia w sferze finansowej. Choć zgodnie z art. 173 Konstytucji sądy i trybunały są władzą odrębną i niezależną od innych władz, to art. 12 ustawy o państwowej kompensacie traktuje orzeczenie pozytywne dla wnioskodawcy jako obciążenie dla budżetu sądu orzekającego. To znaczy, że sąd jednocześnie orzeka w sprawie i w ramach swojego budżetu odpowiada za wykonanie orzeczenia. Pytający sąd zwraca uwagę, że wprawdzie nie można w tym wypadku mówić o cywilnoprawnej własności środków finansowych sądu, niemniej jednak sąd jest zobowiązany do operatywnego zarządu i pożytkowania określonych kwot zgodnie z zasadami dotyczącymi finansów publicznych. Do tych zasad należy zasada dążenia do minimalizowania wypłat z budżetu i gospodarowania nimi w sposób zapewniający maksymalną ochronę. Wykonanie orzeczenia zgodnie z art. 12 ustawy o państwowej kompensacie polega na wypłacie należności z kwot przypisanych sądom planem finansowym, obowiązującym w danym roku budżetowym, ulokowanych w paragrafie 4590 rozdziału 75595. Plan ten obejmuje środki finansowe przypisane sądom na realizację różnych celów, począwszy od funduszu płac dla sędziów, urzędników i pracowników sądu, a skończywszy na środkach zaopatrywania sądu w materiały i urządzenia niezbędne do bieżącej pracy biurowej, komunikacji, utrzymania i ochrony budynków. Toteż uszczerbek