Postanowienie TK z dnia 21 marca 2005, sygn. P 11/04

1. Pytanie prawne przedstawione Trybunałowi Konstytucyjnemu na podstawie postanowienia Sądu Apelacyjnego w Krakowie Wydział I Cywilny z 28 czerwca 2004 r. powstało na tle następującego stanu faktycznego:

Postanowieniem z 26 lutego 2004 r. Sąd Okręgowy w Kielcach odrzucił pozew Gminy Masłów przeciwko Danucie Fedon o ustalenie, że pozwanej nie przysługuje odszkodowanie za szkodę wynikłą ze stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Wojewoda Świętokrzyski decyzją z 17 listopada 2003 r. przyznał Danucie Fedon kwotę 119 387,48 zł tytułem odszkodowania w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji wójta Gminy Masłów z 15 października 2001 r. Uzasadniając odrzucenie pozwu na podstawie art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c., Sąd Okręgowy wskazał, że sprawa nie należy do drogi postępowania przed sądem powszechnym, gdyż sądy te nie są powołane do zmian lub uchylania decyzji administracyjnych, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Wprawdzie z art. 160 § 5 k.p.a. wynika prawo do zainicjowania postępowania przed sądem, ale jest ono zastrzeżone wyłącznie dla osoby, która domaga się odszkodowania i jest niezadowolona z decyzji administracyjnej w tym przedmiocie. Prawo to nie przysługuje natomiast organowi administracji samorządowej; gmina nie może więc bronić swych interesów w postępowaniu cywilnym. Przysługuje jej możliwość skorzystania z postępowań administracyjnych, kontrolnych o charakterze nadzwyczajnym. Sąd Okręgowy nie podzielił zapatrywania, by odrzucenie pozwu naruszało art. 78 Konstytucji. Pytanie prawne zostało sformułowane w związku z rozpatrywaniem przez Sąd Apelacyjny zażalenia powodowej gminy. Gmina nie kwestionuje, że odrzucenie pozwu formalnie jest uzasadnione treścią przepisów. Podnosi jednak, że odrzucenie pozwu oznacza pozbawienie jej możliwości ubiegania się o ustalenie odszkodowania należnego pozwanej przez organ najbardziej kompetentny w tym względzie, tj. sąd cywilny. Przed tym sądem toczy się zresztą postępowanie z powództwa Danuty Fedon o podwyższenie odszkodowania przyznanego jej decyzją administracyjną. Zdaniem gminy, obie sprawy powinny być połączone do wspólnego