Postanowienie TK z dnia 30 marca 2022, sygn. P 12/19

1. W postanowieniu z 18 kwietnia 2019 r. (sygn. akt II CSK 110/18) Sąd Najwyższy (dalej: sąd pytający) przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne, czy art. 39815 § 1 zdanie drugie ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, ze zm., obecnie: Dz. U. z 2021 r. poz. 1805, ze zm.; dalej: k.p.c.) jest zgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1, jak też z art. 176 ust. 1 w związku z art. 78 Konstytucji.

1.1. Pytanie prawne zostało sformułowane na tle następującego stanu faktycznego i prawnego:

Kilkoro powodów – właścicieli lub spadkobierców właścicieli wywłaszczonych nieruchomości położonych obok siebie – wystąpiło z roszczeniami odszkodowawczymi z tytułu naprawienia szkody wyrządzonej bezprawnymi decyzjami wywłaszczeniowymi. Bezprawność polegała, ich zdaniem, na wydaniu tych decyzji przez organ, który został nieprawidłowo upoważniony (organ umocowany był przez organ właściwy, jednak bez wystarczającej podstawy prawnej takiego umocowania). Wyrokiem łącznym z 11 marca 2015 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu zasądził od pozwanego Skarbu Państwa – Wojewody Wielkopolskiego na rzecz powodów kwoty odszkodowań w wysokościach od kilkudziesięciu do kilkuset tysięcy złotych z ustawowymi odsetkami, oddalił powództwa w pozostałych częściach i rozstrzygnął o kosztach procesu.

Apelację od wyroku wnieśli powodowie i pozwany. Sąd Apelacyjny w Poznaniu w wyroku z 12 lutego 2016 r. zmienił zaskarżony wyrok wyłącznie w zakresie kosztów postępowania, a w pozostałym zakresie obie apelacje oddalił i orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego.

Od wyroku sądu apelacyjnego skargę kasacyjną wniósł pozwany, który zaskarżył wyrok w stosunku do niektórych powodów. W skardze zawarty był wniosek restytucyjny o orzeczenie zwrotu wypłaconych przez pozwanego na podstawie prawomocnego wyroku świadczeń na rzecz powodów. Sąd Najwyższy w wyroku z 25 maja 2017 r. uchylił zaskarżony