Wyrok TK z dnia 16 listopada 2004, sygn. P 19/03

1. Sąd Okręgowy w Poznaniu, Wydział I Cywilny postanowieniem z 20 października 2003 r. (sygn. akt I C 1531/03/4) zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym dotyczącym zgodności art. 87 k.p.c. z art. 63 w związku z art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 31 ust. 3 Konstytucji.

Przedmiotowe pytanie prawne zostało sformułowane w związku z postępowaniem cywilnym, w którym powódka udzieliła pełnomocnictwa procesowego swojej kuzynce (siostrze ciotecznej), sprawującej nad nią faktyczną opiekę z powodu jej upośledzenia umysłowego. Ta z kolei udzieliła dalszego pełnomocnictwa procesowego adwokatowi, który stawił się na rozprawie.

Na gruncie tej sprawy sąd orzekający powziął wątpliwość co do konstytucyjności art. 87 k.p.c. w zakresie, w jakim zawęża on możliwość udzielenia przez osobę fizyczną pełnomocnictwa procesowego osobom spoza wskazanego tam kręgu, a precyzyjniej rzecz ujmując – w zakresie, w jakim wyklucza możliwość udzielenia takiego pełnomocnictwa opiekunowi faktycznemu.

W uzasadnieniu przedmiotowego pytania prawnego Sąd Okręgowy w Poznaniu w pierwszej kolejności dokonał przeglądu przepisów kodeksu cywilnego oraz kodeksu postępowania cywilnego traktujących o pełnomocniku. Zaznaczył, że z uzasadnienia projektu obowiązującego kodeksu postępowania cywilnego nie wynika ratio legis kwestionowanego ograniczenia, natomiast w piśmiennictwie wskazuje się, iż ograniczenie zdolności do zastępowania stron w procesie tłumaczy się celowością instytucji pełnomocnictwa procesowego. Gdyby bowiem strony mogły powierzać swe zastępstwo komukolwiek, to mogłoby się zdarzyć, że w charakterze pełnomocników występowałyby osoby, które bardziej nieudolnie od swych mocodawców prowadziłyby proces, wpływając hamująco na jego tok.

Uzasadniając wątpliwość co do zgodności art. 87 k.p.c. z art. 45 ust. 1 Konstytucji, sąd występujący z przedmiotowym pytaniem prawnym wskazał, że prawo do sądu wyraża ideę zapewnienia