Wyrok TK z dnia 11 czerwca 2019, sygn. P 20/17

1. Na podstawie postanowienia z 30 października 2017 r. Sąd Rejonowy w Gorzowie Wielkopolskim (dalej: SR w Gorzowie) przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne, czy art. 87 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553, ze zm.; dalej: k.k. lub kodeks karny) w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości odstąpienia przez sąd od połączenia kar ograniczenia wolności i pozbawienia wolności oraz wymierzenia w ich miejsce kary łącznej pozbawienia wolności w sytuacji, gdy skazany nie uchyla się od wykonania kary ograniczenia wolności, jest zgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji.

1.1. Pytanie prawne zostało przedstawione w związku z toczącym się przed SR w Gorzowie postępowaniem w sprawie wydania wyroku łącznego, w którym miałaby być orzeczona kara łączna wobec osoby prawomocnie skazanej w kilku innych postępowaniach na jednostkowe kary 6 miesięcy pozbawienia wolności, 5 miesięcy ograniczenia wolności, 3 miesięcy pozbawiania wolności i 1 roku ograniczenia wolności. Skazany podjął wykonanie obu kar ograniczenia wolności. SR w Gorzowie wyjaśnił, że w razie zastosowania art. 87 § 1 k.k. konieczne stanie się orzeczenie kary łącznej pozbawienia wolności od 6 miesięcy do roku i 5,5 miesiąca. Po wydaniu wyroku łącznego sytuacja prawna skazanego ulegnie zatem pogorszeniu, albowiem izolacja więzienna będzie dłuższa niż w wypadku, gdyby wyrok łączny nie zapadł.

1.2. SR w Gorzowie wskazał, że istota problemu konstytucyjnego przedstawionego w pytaniu prawnym dotyczy tego, czy wynikający z art. 87 § 1 k.k. obligatoryjny charakter orzeczenia kary łącznej pozbawienia wolności w miejsce różnorodzajowych kar ograniczenia wolności i pozbawienia wolności nie prowadzi do naruszenia sądowej gwarancji w zakresie merytorycznej kontroli przesłanek takiego orzeczenia. Sąd, wydając wyrok łączny, sprawuje wymiar sprawiedliwości, albowiem orzeka o pozbawieniu wolności osobistej będącej jedną z podstawowych wolności