Wyrok TK z dnia 15 listopada 2006, sygn. P 23/05

1. Postanowieniem z 13 czerwca 2005 r. (sygn. akt II SA/Gd 1031/02) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wystąpił z pytaniem prawnym, czy przepisy art. 27 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.; dalej: u.p.s.) są zgodne z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie, w jakim uniemożliwiają nabycie prawa do zasiłku stałego „osobie zdolnej do pracy, lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki (...) nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym, pełnoletnim członkiem rodziny, wobec którego osobę tę obciąża obowiązek alimentacyjny”.

Pytanie powyższe zrodziło się na tle następującego stanu faktycznego. Kierownik ośrodka pomocy społecznej, powołując się na art. 27 ust. 1, 2, 3 i art. 43 ust. 1 oraz art. 46 ust. 5 u.p.s., odmówił przyznania zasiłku stałego. Zdaniem organów pomocy społecznej wnioskodawczyni nie spełniała przesłanek przyznania tego zasiłku, ponieważ opiekowała się swym niepełnosprawnym bratem, nie zaś dzieckiem, a tylko opieka nad nim uprawniałaby ją do uzyskania prawa do zasiłku. W skardze do NSA skarżąca podniosła, że została opiekunem prawnym jej całkowicie ubezwłasnowolnionego brata (urodzonego w 1976 r., cierpiącego na zespół Downa). Wskazała, że od 1997 r. oboje są sierotami, ona pełni wobec brata rolę matki, a odmowa przyznania zasiłku stałego spowodowała, że oboje znaleźli się w niedostatku.

Pytający sąd wskazał, że wykładnia art. 27 ust. l, 2 i 3 u.p.s. w zakresie kręgu osób, nad którymi opieka uzasadnia nabycie prawa do zasiłku stałego ustalona została wyrokiem Sądu Najwyższego z 14 marca 2002 r. (sygn. akt III RN