Postanowienie TK z dnia 08 maja 2012, sygn. P 52/11

1. Sąd Okręgowy w Gliwicach Wydział I Cywilny, postanowieniem z 29 grudnia 2010 r. (sygn. akt I C 354/09) zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym, czy art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1116, ze zm.; dalej: u.s.m.) w zakresie, w jakim dotyczy roszczenia najemcy spółdzielczego lokalu mieszkalnego będącego uprzednio mieszkaniem zakładowym, które to mieszkanie spółdzielnia nabyła nieodpłatnie od przedsiębiorcy państwowego, państwowej osoby prawnej lub państwowej jednostki organizacyjnej, jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 oraz art. 64 ust. 1 Konstytucji.

W stanie faktycznym sprawy grupa najemców w pozwie wniesionym przeciwko spółdzielni mieszkaniowej domagała się zobowiązania pozwanej do ustanowienia na ich rzecz praw odrębnej własności zajmowanych przez nich lokali i złożenia oświadczenia o przeniesieniu lokali mieszkalnych wraz ze związanymi z nimi prawami. Powodowie wskazali, że są najemcami lokali zakładowych przekazanych nieodpłatnie pozwanej spółdzielni i na podstawie art. 48 ust. 1 u.s.m. przysługuje im wskazane roszczenie. Pozwana spółdzielnia nie kwestionowała kwalifikacji powodów, zarzuciła natomiast niezgodność art. 48 ust. 1 u.s.m. z Konstytucją, powołując argumentację Trybunału Konstytucyjnego zawartą w wyroku z 15 lipca 2009 r. w sprawie o sygn. K 64/07 (OTK ZU nr 7/A/2009, poz. 110), w którym art. 48 ust. 3 u.s.m. został uznany za niezgodny z art. 64 ust. 1 Konstytucji.

W ocenie sądu pytającego, art. 48 ust. 1 u.s.m. stanowi ingerencję w prawo własności przysługujące spółdzielni mieszkaniowej, gdyż ogranicza prawa rozporządzania rzeczą i pozbawia ochrony prawa własności. Przepis nie ustanawia żadnego ekwiwalentu od najemcy za uzyskiwane prawo własności. Spółdzielnia została pozbawiona swobody podjęcia decyzji o zbyciu lub zachowaniu własności, odebrano jej także wpływ na to, komu przypadnie własność lokalu, wreszcie pozbawiono ją możliwości