Postanowienie TK z dnia 28 listopada 2017, sygn. P 55/13

1. Sąd Rejonowy w Jastrzębiu-Zdroju, Wydział I Cywilny (dalej: pytający sąd), w postanowieniu z 10 grudnia 2013 r. (wpłynęło 17 grudnia 2013 r.), przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne, czy art. 929 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, ze zm.; dalej: k.c.) w zakresie, w jakim po upływie trzech lat od otwarcia spadku wyłącza uprawnienie do wytoczenia powództwa o uznanie spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia w myśl art. 928 k.c., niezależnie od tego, czy dowiedzenie się o przyczynie niegodności przez uprawnionego miało miejsce po upływie tego terminu, oraz w zakresie, w jakim wyłącza uprawnienie do wytoczenia powództwa po upływie roku od dowiedzenia się o przyczynie niegodności, niezależnie od tego, czy terminy te upływają w czasie, gdy uprawnienie do wytoczenia powództwa o uznanie spadkobiercy za niegodnego przysługuje osobom nieposiadającym zdolności do czynności prawnych przeciwko osobom sprawującym nad nimi opiekę, jest zgodny z art. 2, art. 21, art. 64 ust. 2 w związku z art. 32 ust. 1, art. 72 Konstytucji oraz art. 19 Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526, ze zm.; dalej: Konwencja o prawach dziecka).

1.1. Wątpliwości co do konstytucyjności wskazanych przepisów powstały na tle następującego stanu faktycznego: Powódki wniosły o uznanie pozwanej za niegodną dziedziczenia po M.K. zmarłym 17 lipca 2004 r. Spadkodawca był dziadkiem powódek i ich opiekunem prawnym oraz mężem pozwanej od 31 stycznia 2004 r. Postanowieniem z sierpnia 2005 r. Sąd Rejonowy powierzył opiekę prawną nad małoletnimi powódkami pozwanej. Wyrokiem z listopada 2011 r. Sąd Rejonowy uznał pozwaną za winną sfałszowania testamentu po zmarłym dziadku powódek i usiłowanie wyłudzenia poświadczenia nieprawdy oraz przywłaszczenia majątku po zmarłym. Sąd Rejonowy ustalił,