Postanowienie TK z dnia 14 stycznia 2009, sygn. P 68/08

1. Postanowieniem z 9 czerwca 2008 r., sygn. akt I C 385/08, Sąd Rejonowy w Toruniu, Wydział I Cywilny (dalej: sąd pytający) wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym, czy art. 1714 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1116, ze zm.; dalej: ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych) jest zgody z art. 2, art. 21 ust. 1 i 2, art. 64 ust. 1-3 Konstytucji oraz art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1995 r. Nr 36, poz. 175, ze zm.).

Pytanie prawne zostało przedstawione w związku z następującym stanem faktycznym:

Powódka wystąpiła do sądu przeciwko spółdzielni mieszkaniowej o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli o przeniesieniu na nią własności lokalu, do którego przysługiwało jej spółdzielcze prawo własnościowe. Podniosła ona, że zażądała ona od pozwanej przeniesienia na nią własności mieszkania z powołaniem się na przepisy ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, jednak pozwana nie uczyniła zadość jej roszczeniu. W ocenie sądu pytającego rozważyć należy czy nałożenie na spółdzielnię mieszkaniową obowiązku nieodpłatnego przeniesienia własności lokalu na jednostronne żądanie osoby trzeciej nie stanowi niedopuszczalnego naruszenia norm konstytucyjnych i międzynarodowych.

W uzasadnieniu pytania prawnego wskazano, że prawa spółdzielców stanowią prawa na rzeczy cudzej (iura in re aliena), jednak z punktu widzenia prawa prywatnego nieruchomości spółdzielcze są wyłączną własnością spółdzielni mieszkaniowych jako osób prawnych, a nie własnością ich członków. W konsekwencji wyodrębnienie i zbycie lokalu spółdzielczego na rzecz członka spółdzielni, zdaniem sądu pytającego, oznacza przewłaszczenie go na inną osobę. Sytuacja ta jest nie do pogodzenia z