Postanowienie TK z dnia 14 grudnia 2022, sygn. P 9/21

1. W postanowieniu z 7 kwietnia 2021 r. (sygn. akt IV U 65/21) Sąd Rejonowy w Koninie, Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (dalej: sąd pytający) przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne, czy art. 65 ust. 2 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2020 r. poz. 870, ze zm.; dalej: u.ś.p.u.s.) jest zgodny z art. 67 ust. 1 w związku z art. 64 i art. 21 ust. 1 Konstytucji.

1.1. Pytanie prawne zostało sformułowane na tle następującego stanu faktycznego i prawnego:

Ubezpieczony złożył wniosek o przyznanie prawa do zasiłku chorobowego (art. 6 u.ś.p.u.s.). Decyzją z grudnia 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) wydał decyzję odmowną. Ubezpieczony zmarł w styczniu 2021 r.

Decyzję ZUS zaskarżył współmałżonek ubezpieczonego jako osoba spełniające warunki, o których stanowi art. 65 ust. 2 u.ś.p.u.s., tj. uprawniona do podjęcia wynagrodzenia lub dochodu ubezpieczonego, której wypłaca się zasiłek w razie śmierci ubezpieczonego przed podjęciem należnego mu zasiłku. Sąd pytający, jako sąd rozpoznający powyższe odwołanie, powziął wątpliwości co do zgodności z Konstytucją art. 65 ust. 2 u.ś.p.u.s.

1.2. W uzasadnieniu pytania prawnego sąd pytający wskazuje, że art. 65 ust. 2 u.ś.p.u.s. stanowi jedynie o wypłacie środków pieniężnych z funduszu ubezpieczeń, a nie o przejściu prawa do zasiłku na następców prawnych ubezpieczonego. Podkreśla, że zasiłek nie wchodzi w skład masy spadkowej, ponieważ nie jest prawem ściśle związanym z osobą ubezpieczonego. W dalszej kolejności zaznacza, że składki na ubezpieczenie społeczne mają charakter publicznoprawny i nie są własnością ubezpieczonego. W związku z powyższym – w ocenie sądu pytającego – wypłata świadczeń osobom wskazanym w zakwestionowanym przepisie narusza prawo własności Skarbu Państwa do uzyskania składek na ubezpieczenie społeczne (art. 64