Postanowienie TK z dnia 14 grudnia 2021, sygn. SK 1/18

1. K.R. i D.R. (dalej: skarżący) są spadkobiercami byłego właściciela nieruchomości ziemskiej przejętej na własność przez Skarb Państwa na mocy art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13, ze zm.; dalej: dekret PKWN).

Działając na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651, ze zm.; dalej: u.g.n., ustawa o gospodarce), skarżący wystąpili o ustalenie i wypłatę odszkodowania za przejętą nieruchomość. Starosta Gnieźnieński, decyzją z 14 stycznia 2014 r., odmówił temu żądaniu, a Wojewoda […], decyzją z 25 kwietnia 2014 r., utrzymał w mocy jego rozstrzygnięcie. Skarżący wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P., który w wyroku z 6 sierpnia 2014 r., sygn. akt […], uchylił decyzje organów obu instancji. Na skutek wniesionej przez wojewodę skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 2 sierpnia 2016 r., sygn. akt […], uchylił wyrok sądu pierwszej instancji i skargę oddalił.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że art. 129 ust. 5 u.g.n., który umożliwia wydanie odrębnej decyzji o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie, może znajdować zastosowanie również do sytuacji zaistniałych przed wejściem w życie ustawy o gospodarce. Konieczne jest jednak spełnienie określonych w tym przepisie przesłanek. To znaczy, że poza wystąpieniem wypadku pozbawienia prawa do nieruchomości bez odszkodowania, musi obowiązywać regulacja prawna przewidująca jego ustalenie. Ani dekret PKWN, ani ustawa o gospodarce nie zawierają takiego unormowania. W szczególności nie zostało ono wyrażone w art. 128 ust. 1 u.g.n., stanowiącym, że wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem