Postanowienie TK z dnia 21 września 2005, sygn. SK 32/04

1. W skardze konstytucyjnej z 17 kwietnia 2004 r., pełnomocnik skarżącej – Gminnej Spółdzielni „Samopomoc Chłopska” w Kluczach – zakwestionował zgodność z Konstytucją RP art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.; dalej: p.w.u.r.a.p.). Uzasadniając postawiony zarzut, skarżąca wskazała, że kwestionowany przepis, rozumiany w ten sposób, że wyłącza możliwość dochodzenia przez właścicieli zajętych pod drogi publiczne nieruchomości, które z mocy tego przepisu stały się z dniem 1 stycznia 1999 r. własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, odszkodowania za bezumowne korzystanie z tych nieruchomości w okresie przed 1 stycznia 1999 r., jest niezgodny z art. 2, art. 21, art. 64, art. 45 ust. 1 oraz art. 77 Konstytucji.

Skarga konstytucyjna została sformułowana w związku z następującą sprawą. Skarżąca wystąpiła z powództwem przeciwko Gminie Klucze o odszkodowanie z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości stanowiących jej własność, a zajętych przez gminę pod drogi publiczne, za okres przed 1 stycznia 1999 r., kiedy to drogi te stały się z mocy art. 73 p.w.u.r.a.p. własnością gminy. Wyrokiem z 27 marca 2002 r. (sygn. akt I C 3721/99) Sąd Okręgowy w Katowicach oddalił powództwo skarżącej. W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd powołał się na pogląd wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z 27 czerwca 2001 r. (sygn. akt II CKN 601/00), zgodnie z którym właściciele nieruchomości zajętych pod drogi publiczne, które na podstawie art. 73 p.w.u.r.a.p. stały się z dniem 1 stycznia 1999 r. własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, mogą dochodzić – jedynie – odszkodowania przewidzianego w tym przepisie, zachowując wskazany w nim tryb. Taka wykładnia art. 73 p.w.u.r.a.p. legła u podstaw uznania powództwa skarżącej za bezzasadne. Powyższe stanowisko podtrzymał w całości Sąd Apelacyjny