Wyrok TK z dnia 18 maja 2004, sygn. SK 38/03

1. Przedmiotem oceny jest regulacja pozbawiająca pokrzywdzonego, w sytuacji uchylenia przez sąd mandatu karnego, w postępowaniu mandatowym prawa strony, a tym samym prawa do sądu i do zaskarżenia orzeczeń wydanych w I instancji.

B. Kwestionowany przepis

2. Zgodnie z art. 101 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. Nr 106, poz. 1148 ze zm.; dalej: k.p.w.) „§ 1. Prawomocny mandat karny podlega uchyleniu, jeżeli grzywnę nałożono za czyn niebędący czynem zabronionym jako wykroczenie. Uchylenie następuje na wniosek ukaranego złożony w terminie 7 dni od daty uprawomocnienia się mandatu lub z urzędu. § 2. Uprawnionym do uchylenia prawomocnego mandatu karnego jest sąd właściwy do rozpoznania sprawy, w którego obszarze działania grzywna została nałożona. W przedmiocie uchylenia mandatu karnego sąd orzeka na posiedzeniu. Przed wydaniem postanowienia sąd może zarządzić stosowne czynności w celu sprawdzenia podstaw do uchylenia mandatu karnego. § 3. Uchylając mandat karny nakazuje się podmiotowi, na rachunek którego pobrano grzywnę, zwrot uiszczonej kwoty”.

C. Stanowiska uczestników postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym

3. W skardze konstytucyjnej wniesionej 13 marca 2003 r. zarzucono naruszenie przez art. 101 k.p.w. prawa do sądu, prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpoznania sprawy oraz możliwości zaskarżania pierwszoinstancyjnych orzeczeń sądowych. W piśmie procesowym z 18 kwietnia 2003 r. pełnomocnik – w związku z wezwaniem przez sędziego TK do uzupełnienia braków formalnych – oświadczył, że skarżący przedmiotem skargi konstytucyjnej czynią zdanie drugie § 2 art. 101 k.p.w.

Skarga konstytucyjna została złożona w związku z następującym stanem faktycznym:

Skarżący zostali poszkodowani wskutek kolizji drogowej. Funkcjonariusz Policji ukarał sprawczynię kolizji mandatem karnym. Sprawczyni kolizji nie odmówiła przyjęcia mandatu karnego. Postanowieniem