Postanowienie TK z dnia 16 marca 2022, sygn. SK 45/19

1. M.S.K. (dalej: skarżąca) jest następcą prawnym byłego właściciela nieruchomości ziemskiej przejętej na własność przez Skarb Państwa na mocy art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13, ze zm.; dalej: dekret PKWN).

Działając na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651, ze zm.; dalej: u.g.n., ustawa o gospodarce), skarżąca wystąpiła o ustalenie i wypłatę odszkodowania za przejętą nieruchomość. Starosta J., decyzją z 29 kwietnia 2014 r., odmówił temu żądaniu, a Wojewoda W., decyzją z 16 października 2014 r., utrzymał w mocy jego rozstrzygnięcie. Skargę na decyzję organu drugiej instancji oddalił w wyroku z 20 maja 2015 r., sygn. akt […], Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. Z kolei skarga kasacyjna została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 14 czerwca 2017 r., sygn. akt […].

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że art. 129 ust. 5 u.g.n., który umożliwia wydanie odrębnej decyzji o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie, może znajdować zastosowanie również do sytuacji zaistniałych przed wejściem w życie ustawy o gospodarce. Konieczne jest jednak spełnienie określonych w tym przepisie przesłanek. To znaczy, że poza wystąpieniem wypadku pozbawienia prawa do nieruchomości bez odszkodowania, musi obowiązywać regulacja prawna przewidująca jego ustalenie. Ani dekret PKWN, ani ustawa o gospodarce nie zawierają takiego unormowania. W szczególności nie zostało ono wyrażone w art. 128 ust. 1 u.g.n., stanowiącym, że wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw. Ostatni przepis ma charakter