Postanowienie TK z dnia 04 czerwca 2025, sygn. SK 46/21

1. W skardze konstytucyjnej z 25 listopada 2020 r. M.F., J.F., A.F. oraz M.F. (dalej: skarżący) wnieśli o stwierdzenie niezgodności art. 3942 § 1 i 11 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2023 r. poz. 1550, ze zm.; dalej: k.p.c.), w brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 142 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1469; dalej: ustawa zmieniająca), „w zakresie, w jakim uniemożliwia zaskarżenie postanowienia o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych wydanego po raz pierwszy przez sąd drugiej instancji”, z art. 2, art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 78 oraz art. 176 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

1.1. Skarga konstytucyjna została wniesiona na tle następującego stanu faktycznego:

Wyrokiem Sądu Rejonowego w W. (dalej: Sąd Rejonowy) z 22 listopada 2019 r. zasądzono od skarżących (pozwanych solidarnie) na rzecz powoda kwotę 29 964,79 zł, powiększoną o stosowne odsetki oraz koszty procesu.

Postanowieniem Sądu Okręgowego w G. (dalej: Sąd Okręgowy) z 27 lutego 2020 r. oddalono wniosek skarżących o zwolnienie ich od opłaty od apelacji.

Postanowieniem Sądu Okręgowego z 12 maja 2020 r. odrzucono wniosek skarżących o sporządzenie pisemnego uzasadnienia postanowienia Sądu Okręgowego z 27 lutego 2020 r. oraz odrzucono apelację pozwanych. Uzasadnienie oparto na następujących okolicznościach. Zgodnie z art. 357 § 21 k.p.c., stosowanym w postępowaniu zażaleniowym na zasadzie art. 397 § 3 w związku z art. 391 § 1 k.p.c., postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym sąd uzasadnia tylko wtedy, gdy podlega ono zaskarżeniu. Skoro więc postanowienie o oddaleniu wniosku o zwolnienie od opłaty od apelacji