Wyrok TK z dnia 25 kwietnia 2005, sygn. SK 51/03

1. Pismem z 24 stycznia 2003 r., uzupełnionym 19 kwietnia 2003 r., skarżąca wniosła skargę konstytucyjną o zbadanie zgodności art. 36 ust. 2 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych (Dz. U. Nr 65, poz. 386 ze zm.; dalej: ustawa o tytule naukowym) z art. 24, art. 65 ust. 2 i 4, art. 66 i art. 92 ust. 1 Konstytucji oraz § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 czerwca 1991 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów naukowych (Dz. U. Nr 58, poz. 249 ze zm.; dalej: rozporządzenie doktoranckie) z art. 65 ust. 2 i art. 66 ust. 2 Konstytucji. Zaskarżone przepisy ustawy o tytule naukowym i rozporządzenia doktoranckiego godzą zdaniem skarżącej w: prawo do ochrony pracy (art. 24 Konstytucji), zakaz nakładania obowiązku pracy w drodze pozaustawowej (art. 65 ust. 2 Konstytucji), prawo do wynagrodzenia za pracę (art. 65 ust. 4 Konstytucji) oraz prawo do godnego traktowania uczestnika studiów doktoranckich (art. 30 Konstytucji).

Skarga wynikła na gruncie następującego stanu faktycznego. W roku akademickim 1995/1996 skarżąca rozpoczęła studia doktoranckie, w trakcie których uczelnia powierzyła jej samodzielne prowadzenie zajęć dydaktycznych ze studentami w wymiarze 120 godzin rocznie. Za wykonaną w tym wymiarze pracę skarżąca nie otrzymywała wynagrodzenia. W trakcie studiów pobierała jednak stypendium doktoranckie. Po ukończeniu studiów i obronie pracy doktorskiej powództwo o ustalenie stosunku pracy i wynagrodzenie wytoczył związek zawodowy, jednak sądy orzekły, że „wolą ustawodawcy było pozostawienie odbywających studia poza sferą stosunku pracy, a przyznanie im tylko niektórych uprawnień zbieżnych z uprawnieniami pracowniczymi” oraz że wolą władzy wykonawczej było wprowadzenie „obowiązkowego wymiaru zajęć dydaktycznych (...), które powinien prowadzić samodzielnie uczestnik studiów doktoranckich”.

Skarżąca wskazała, że w art. 36 ust.