Postanowienie TK z dnia 20 grudnia 2022, sygn. SK 57/21

1. W skardze konstytucyjnej z 30 grudnia 2019 r. A.O. (dalej: skarżąca) wniosła o stwierdzenie, że art. 39b ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 817, ze zm.; dalej: u.g.n.r.) w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do stosunków zobowiązaniowych ukształtowanych przed dniem jego wejścia w życie oraz określających w sposób odmienny wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, a w konsekwencji wpływa na uprzednio nabyte prawa majątkowe podmiotów władających takimi nieruchomościami wbrew treści wiążących je stosunków, jest niezgodny z art. 64 ust. 1 w związku z art. 64 ust. 2, w związku z art. 2 Konstytucji.

Skarga konstytucyjna została wniesiona na tle następującego stanu faktycznego:

1.1. 3 lutego 2004 r. skarżąca zawarła z Agencją Nieruchomości Rolnych w Warszawie (dalej: ANR) umowę dzierżawy nieruchomości rolnej Skarbu Państwa. Umowa została zawarta na 10 lat, licząc od 16 lutego 2004 r. (przekazanie przedmiotu dzierżawy). W umowie został określony m.in. sposób obliczania czynszu dzierżawnego. Zawarto w niej także postanowienie, zgodnie z którym jeżeli umowa wygaśnie lub ulegnie rozwiązaniu, a dzierżawca (skarżąca) nie wyda wydzierżawiającemu (ANR) przedmiotu dzierżawy, ten ostatni będzie naliczać opłatę z tytułu bezumownego korzystania z przedmiotu dzierżawy w wysokości dotychczasowego czynszu dzierżawnego wraz z karą umowną w wysokości 25% tej opłaty. W trakcie obowiązywania umowy dzierżawy skarżąca zawarła umowę z poddzierżawcą, która miała obowiązywać również przez 10 lat. Umowy te wygasły 16 lutego 2014 r. Poddzierżawca, za zgodą ANR, korzystał za wynagrodzeniem ustalonym w porozumieniu, z nieruchomości stanowiących przedmiot dzierżawy do 30 lipca 2014 r. Od 31 lipca 2014 r. nieruchomości pozostawały we władaniu skarżącej.

Od 3 grudnia 2014 r. ANR kilkakrotnie wzywała skarżącą do wydania