Wyrok TK z dnia 09 października 2001, sygn. SK 8/00

1. Skargą konstytucyjną z 16 czerwca 2000 r. Krystyny J. zaskarżony został do Trybunału Konstytucyjnego art. 191 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 roku – Kodeks karny (Dz.U. Nr 88, poz. 553, sprost. z 1998 r. Nr 128, poz. 840; zm.: z 1999 r. Nr 64, poz. 729, Nr 83, poz. 931) z powodu jego niezgodności z art. 2 i art. 30 Konstytucji.

Dla uzasadnienia wniesionej skargi konstytucyjnej, skarżąca podniosła w szczególności, iż niezgodność zakwestionowanego przez nią przepisu z powołanymi jako podstawa kontroli: art. 30 w związku z art. 2 Konstytucji polega na tym, że przepis ten nie zapewnia prawnokarnej ochrony pokrzywdzonym, których wolność do podejmowania decyzji zostaje naruszona przez stosowanie wobec nich przemocy pośredniej, skierowanej wobec rzeczy. Takie uregulowanie spowodowało prawomocne umorzenie postępowania karnego przeciwko oskarżonemu o czyn polegający na zmuszaniu do określonego zachowania poprzez przemoc skierowaną na rzecz, popełniony na szkodę skarżącej oraz jej męża.

Skarżąca odwołała się ponadto do licznych, krytycznych wypowiedzi doktryny, komentujących stanowisko Sądu Najwyższego, wyrażone w uchwale z 10 grudnia 1998 roku, (sygn. I KZP 22/98), zgodnie z którym z treści art. 191 § 1 kk wynika, iż użyte na gruncie tego przepisu wyrażenie “przemoc wobec osoby”, przesądza, że zmuszania do określonego zachowania nie obejmuje oddziaływania pośredniego przez postępowanie z rzeczą.

Jak w uzasadnieniu przedmiotowej skargi konstytucyjnej podkreśla skarżąca, podstawą skargi jest treść art. 191 § 1 kk, który daje sądom podstawę do ograniczania odpowiedzialności sprawców przestępstw zmuszania do określonego zachowania tylko do czynów polegających na stosowaniu przemocy poprzez bezpośrednie fizyczne oddziaływanie na człowieka.

Przepis ten, dając podstawę do takiej właśnie wykładni, jest – w ocenie skarżącej – sprzeczny z art. 30 Konstytucji stanowiącym, iż: “Przyrodzona i