Postanowienie TK z dnia 09 marca 2010, sygn. Ts 10/10

W skardze konstytucyjnej Przedsiębiorstwa Rolnego AGROJAR sp. z o.o., skierowanej do Trybunału Konstytucyjnego 19 stycznia 2010 r., skarżąca zarzuciła niezgodność art. 11 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.; dalej: k.p.c.) z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1, art. 42 ust. 2, art. 178 ust. 1 oraz art. 2 Konstytucji.

W ocenie skarżącej, wprowadzający zasadę prejudycjalności art. 11 k.p.c. narusza szereg jej praw konstytucyjnych. W pierwszej kolejności skarżąca zwraca uwagę na uszczuplenie jej prawa do rzetelnego procesu. Wynika ono ze związania sądów cywilnych wyrokiem sądu karnego, który zapadł w trybie określonym w art. 343 w związku z art. 335 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, ze zm.; dalej: k.p.k.). Jak wskazano w skardze, skorzystanie przez sąd karny z instytucji dobrowolnego poddania się karze wiąże się ze znacznym zredukowaniem postępowania dowodowego. Z zasady prejudycjalności (art. 11 k.p.c.) wynika natomiast, że sądy cywilne związane ustaleniami sądów karnych nie mogą prowadzić własnego postępowania dowodowego na okoliczności objęte skazującym wyrokiem karnym. W konsekwencji może więc dojść do sytuacji, w której o odpowiedzialności cywilnej przesądza się „bez należytego zbadania istoty sprawy”.

W dalszej części skargi podniesiony został także problem odpowiedzialności cywilnej osoby trzeciej, która nie była stroną postępowania karnego. Skarżąca, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, została zobowiązana do zwrotu świadczenia uzyskanego nienależnie, gdyż – jak wynika z wyroku sądu karnego – osoby działające w imieniu spółki (między innymi dyrektor, główna księgowa, magazynier, laborantka i próbobierca) dopuściły się przestępstwa poświadczenia nieprawdy oraz przestępstwa oszustwa. W skardze zwraca się jednak uwagę, że pociągnięcie do odpowiedzialności karnej określonych osób i uznanie ich