Postanowienie TK z dnia 02 kwietnia 2015, sygn. Ts 13/14

W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 13 stycznia 2014 r. (data nadania) Ł.S. (dalej: skarżący) wystąpił o zbadanie zgodności art. 573 § 2 w związku z art. 451 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, ze zm.; dalej: k.p.k.) z art. 65 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 i w związku z art. 2 Konstytucji, w zakresie, w jakim przepis ten nie określa kryteriów wyboru adwokata, który zostaje wyznaczony przez sąd na obrońcę z urzędu.

Skarżący zaznaczył, że obowiązek świadczenia pomocy prawnej z urzędu stanowi niewątpliwie jeden z elementów wykonywania zawodu adwokata. Adwokaci ze względu na swoją wiedzę i umiejętności są bowiem grupą zawodową odpowiednio wykwalifikowaną do udzielania pomocy prawnej. Nie może to jednak oznaczać – w ocenie skarżącego – dyskrecjonalności w nakładaniu obowiązku świadczenia tej pomocy. Tymczasem przepisy nie określają żadnych kryteriów – jak choćby kolejność na liście adwokatów – którymi powinien kierować się sąd przy wyznaczaniu w danej sprawie adwokata spośród wszystkich adwokatów prowadzących praktykę w obszarze właściwości sądu. Zakwestionowana regulacja k.p.k. pozwala tym samym na „dowolny wybór danego adwokata spośród wielu innych do prowadzenia sprawy z urzędu”, co stanowi nieuzasadnioną ingerencję w wynikającą z art. 65 ust. 1 Konstytucji wolność wykonywania zawodu.

Skarżący podkreślił, że nie kwestionuje ograniczeń związanych z wykonywaniem zawodu adwokata i świadczeniem pomocy prawnej z urzędu za wynagrodzenie określone w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461; dalej: rozporządzenie z 2002 r.), zaznaczył jednak, że w państwie prawa ograniczenia te powinny dotyczyć wszystkich członków adwokatury w równym stopniu i wedle jasno określonych kryteriów. Brak tych kryteriów i