Postanowienie TK z dnia 14 września 2004, sygn. Ts 15/04

W skardze konstytucyjnej z 29 stycznia 2004 r. skarżący zakwestionował zgodność z Konstytucją art. 31 ust. 1 ustawy z 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (dalej: ustawa). Zaskarżony przepis przewiduje, że osobom i rodzinom, których dochód nie przekracza kryterium ustalonego zgodnie z ustawą, a dochody oraz posiadane zasoby pieniężne nie wystarczają na zaspokojenie ich niezbędnych potrzeb, może być przyznany zasiłek okresowy z pomocy społecznej. Jednocześnie ustawodawca zawarł w zaskarżonym przepisie przykładowe wyliczenie okoliczności uzasadniających przyznanie takiego zasiłku.

Skarga konstytucyjna sformułowana została w związku z następującą sprawą. Decyzją z 15 marca 2002 r. (nr MOPS 8123-211/2002) Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Chełmnie odmówił skarżącemu przyznania świadczenia pomocy społecznej w formie zasiłku celowego. Jako podstawa prawna decyzji powołany został m.in. zaskarżony przepis ustawy, zaś w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ administracji stwierdził, że o negatywnym załatwieniu sprawy skarżącego przesądziła fatalna sytuacja finansowa Ośrodka, która nie pozwala nawet na zrealizowanie przewidzianych w ustawie świadczeń o charakterze obligatoryjnym. Powyższe rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z 11 kwietnia 2002 r. (sygn. akt SKO-12-1/Che/02). Organ odwoławczy stwierdził, że wprawdzie skarżący spełnia określone w ustawie warunki uprawniające do ubiegania się o zasiłek bezzwrotny, jednakże udokumentowany przez MOPS brak środków finansowych na realizację zadań pomocy społecznej może stanowić podstawę do odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia. Skarga skarżącego na tę decyzję została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 sierpnia 2003 r. (sygn. akt II SA/Gd 1178/02). W uzasadnieniu orzeczenia sąd podkreślił, że przewidziana w art. 31 ust. 1 ustawy forma pomocy nie jest obligatoryjna, lecz uzależniona od uznania organu. Oznacza to w konsekwencji, iż decyzja o przyznaniu zasiłku uzależniona jest nie tylko od spełnienia przez wnioskodawcę określonych w ustawie warunków, ale także od ilości środków finansowych, będących w