Postanowienie TK z dnia 21 stycznia 2009, sygn. Ts 159/07

Skarżąca wniosła do Trybunału Konstytucyjnego w dniu 10 lipca 2007 r. skargę konstytucyjną w przedmiocie zbadania zgodności art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398, ze zm.; dalej: u.k.s.c.), w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 14 grudnia 2006 r. o zmianie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 21, poz. 123; dalej: ustawa z 2006 r.), z art. 2, art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji oraz art. 1302 § 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.; dalej: k.p.c.) z art. 2, art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 176 ust. 1 Konstytucji.

W myśl zaskarżonego art. 14 ust. 2 u.k.s.c. opłatę podstawową (w wysokości 30 zł) pobierano od podlegających opłacie pism wymienionych w art. 3 ust. 2 u.k.s.c., obejmujących m.in. apelację i zażalenie, wnoszonych przez stronę zwolnioną przez sąd od ponoszenia kosztów sądowych. W ocenie skarżącej zawarta w tym przepisie regulacja narusza prawo do sądu (art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji), ponieważ jego element składowy stanowi prawo rozpoznania sprawy bez konieczności ponoszenia opłat, jeżeli dany podmiot wykaże brak możliwości ich poniesienia. Dlatego ustawodawca jest zobowiązany do uregulowania instytucji zwolnienia od kosztów sądowych w taki sposób, aby nie utrudniało to stronom korzystania z uprawnień w postępowaniu sądowym, a w szczególności nie pociągało za sobą negatywnych następstw procesowych. Tymczasem nieuiszczenie opłaty podstawowej skutkuje niemożnością rozpoznania sprawy przez sąd, co w oczywisty sposób zamyka stronie drogę sądową dochodzenia naruszonych wolności lub praw. Takie zawężenie prawa do sądu stoi także