Postanowienie TK z dnia 03 grudnia 2010, sygn. Ts 166/09

W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 8 lipca 2009 r. skarżąca zarzuciła niezgodność art. 991 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, ze zm.; dalej: k.c.) z art. 2, art. 21 ust. 1 oraz art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji. W myśl zaskarżonego przepisu zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się – jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek). Wątpliwości konstytucyjne skarżącej odnoszą się do zaskarżonego przepisu w takim zakresie, w jakim wyklucza on z kręgu osób uprawnionych do otrzymania zachowku rodzeństwo spadkodawcy. Skarżąca podnosi, że osoby uprawnione do zachowku są osobami najbliższymi spadkodawcy, z którym łączą ich więzy krwi, pochodzenie oraz przynależność do rodu. Te same przesłanki spełnia również rodzeństwo spadkodawcy. Z tego względu wyłączenie rodzeństwa z kręgu osób uprawnionych do zachowku narusza ich prawnie chroniony interes do dziedziczenia. W ocenie skarżącej, skoro zachowek przybiera postać roszczenia pieniężnego pośrednio wynikającego z uprawnienia do dziedziczenia, to zasady ochrony dziedziczenia powinny znajdować zastosowanie także do zachowku. Prawo dziedziczenia – jak argumentuje skarżąca – należy interpretować szeroko, nie tylko przez pryzmat dziedziczenia ustawowego i testamentowego, ale również instytucji zachowku.

Powyższe zarzuty skarżąca sformułowała w związku z następującym stanem faktycznym. Sąd Rejonowy w