Postanowienie TK z dnia 04 lutego 2009, sygn. Ts 321/08

Skarżąca wniosła do Trybunału Konstytucyjnego 17 października 2008 r. skargę konstytucyjną, w której zarzuciła, że art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115, ze zm.; dalej: ustawa o drogach publicznych) jest niezgodny z art. 64 ust. 2 i 3, art. 84 w zw. z art. 21 ust. 1 i art. 31 ust. 3 oraz art. 2 Konstytucji.

Przepis ten zawiera definicję, w myśl której pasem drogowym jest wydzielony liniami granicznymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym są zlokalizowane droga oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą. Wątpliwości skarżącej odnoszą się do rozumienia zaskarżonej normy w ten sposób, że prawo własności rozciąga się pod i nad przestrzenią pasa drogowego w sposób nieograniczony i bez uwzględnienia społeczno-gospodarczego przeznaczenia tego prawa. W jej ocenie taka regulacja narusza istotę prawa własności, nadając mu charakter nieograniczony i nakładając nieuzasadnione świadczenie publiczne w formie opłaty rocznej z tytułu umieszczenia w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej. Skarżąca wskazuje, że przed wprowadzeniem cytowanej powyżej trójwymiarowej definicji pasa drogowego ugruntowany był pogląd, że do ustalenia granic przestrzennych gruntu zajętego pod pas drogowy miał zastosowanie art. 143 kodeksu cywilnego. Oznaczało to, że prawo własności rozciąga się nad i pod powierzchnią gruntu, lecz granicą tego prawa jest społeczno-gospodarcze przeznaczenie tego prawa. Skoro podstawową funkcją dróg jest, by służyły one do poruszania się, to właściciele (zarządcy) nie mogą korzystać z niego w sposób nieograniczony nad i pod powierzchnią gruntu. Opłaty powinny być zatem, zdaniem skarżącej, pobierane za zajęcie powierzchni pasa drogowego, a pod jego powierzchnią tak głęboko, jak głęboko zarządca wykonuje swoje prawo zgodnie