Postanowienie TK z dnia 18 listopada 2009, sygn. Ts 340/08

W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 3 listopada 2008 r. skarżąca zarzuciła niezgodność art. 235 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, ze zm.; dalej: k.c.) z art. 2 i art. 64 ust. 1 Konstytucji, polegającą na nieprzyznaniu użytkownikowi wieczystemu prawa własności budynków i budowli wzniesionych przez posiadacza zależnego od użytkownika wieczystego na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste. W ocenie skarżącej regulacja taka narusza zasadę równości stron stosunku cywilnoprawnego w umowie użytkowania wieczystego gruntu przez przyznanie jednej ze stron tego stosunku – Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego (właścicielowi gruntu) – niczym nieuzasadnionego uprzywilejowania. Konstrukcja ta – jej zdaniem – stanowi pozostałość po poprzednim, niedemokratycznym ustroju, w którym Skarbowi Państwa oraz jednostkom samorządu terytorialnego ze względów ideologicznych przyznawano w stosunkach z pozostałymi podmiotami szerokie uprawnienia, nieodpowiadające istocie stosunków cywilnoprawnych. Przesądza to o naruszeniu przez art. 235 § 1 k.c. zasady demokratycznego państwa prawnego zawartej w art. 2 Konstytucji. Naruszenie zasady ochrony własności i innych praw majątkowych, określonej w art. 64 ust. 1, Konstytucji skarżąca upatruje w tym, że jako użytkownik wieczysty jest wprawdzie wyłącznie uprawniona do wykonywania wszystkich praw związanych z gruntem oraz posiada uprawnienie do żądania od byłego dzierżawcy wydania nakładu na grunt w postaci pawilonu, wynikające nie tylko z art. 705 k.c., ale także z umowy dzierżawy, a mimo to została wskutek zastosowania art. 235 § 1 k.c. całkowicie pozbawiona ochrony – i to w sytuacji, gdy były dzierżawca nie dysponuje uprawnieniami, które mógłby przeciwstawić prawom skarżącej wypływającym z użytkowania wieczystego i umowy dzierżawy. Zdaniem skarżącej, art. 235 § 1 k.c., rozumiany w ten sposób, że prawo do własności budynków i budowli wzniesionych na gruncie Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego przysługuje użytkownikowi