Postanowienie TK z dnia 06 października 2010, sygn. Ts 343/08

W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 6 listopada 2008 r. skarżąca zarzuciła niezgodność art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651, ze zm.; dalej: u.g.n.) z art. 64 ust. 1 i 2 w zw. z art. 21 i art. 2 Konstytucji. W myśl zaskarżonego przepisu, w przypadku zbywania nieruchomości osobom fizycznym i prawnym pierwszeństwo w ich nabyciu przysługuje osobie, która jest najemcą lokalu mieszkalnego, a najem został nawiązany na czas nieoznaczony. Skarżąca formułuje w stosunku do niego wątpliwości konstytucyjne w zakresie, w jakim pomija on w gronie osób uprawnionych do skorzystania z prawa pierwokupu – a tym samym nabycia w drodze bezprzetargowej – spadkobierców najemcy w sytuacji, gdy spadkodawca (najemca) wyraził gotowość skorzystania z prawa pierwokupu lokalu.

W ocenie skarżącej art. 34 ust. 1 pkt 3 u.g.n. narusza prawo do dziedziczenia określone w art. 64 Konstytucji, a zarazem zasadę ustrojową obejmującą ochronę własności i prawa dziedziczenia zawartą w art. 21 Konstytucji. Skarżąca podkreśla, że Konstytucja wyłącza możliwość pozbawienia własności, będącej najpełniejszym z praw majątkowych, cechy dziedziczności. W myśl prezentowanego przez nią stanowiska, na taką samą ochronę zasługuje ekspektatywa nabycia prawa własności wówczas, gdy przybiera ona postać materialnego prawa podmiotowego. W konsekwencji – zdaniem skarżącej – ta ekspektatywa powinna być dziedziczna i spadkobiercy powinni mieć możliwość wstąpienia w prawa spadkodawcy w zakresie zawarcia umowy sprzedaży na warunkach, które przysługiwały spadkodawcy i zostały określone w protokole sporządzonym w uzgodnieniu z wynajmującym. Zaskarżony przepis – jak stwierdza skarżąca – nie daje się pogodzić z zasadami celowości i ochrony obywateli, a także poglądami doktryny dotyczącymi możliwości dziedziczenia prawa najmu. Prowadzi do pozbawienia skarżącej lokalu, który przez całe życie był centrum spraw jej