Postanowienie TK z dnia 13 października 2011, sygn. Ts 38/10

W skardze konstytucyjnej złożonej do Trybunału Konstytucyjnego 12 lutego 2010 r. skarżący zarzucił art. 23 w zw. z art. 1 pkt 9 lit. a ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074) – który wydłużył okres przedawnienia należności z 5 do 10 lat, bez zastrzeżenia, że dotyczy to należności, które stały się wymagalne po dniu jego wejścia w życie – sprzeczność z art. 2 i art. 64 ust. 1 Konstytucji.

Decyzją z 15 października 2008 r. (znak 560000/411/V/2008/60/DDR) Zakład Ubezpieczeń Społecznych zobowiązał skarżącego do zapłaty zaległych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy. Odwołanie wniesione od powyższej decyzji Sąd Okręgowy w Toruniu – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił wyrokiem z 15 stycznia 2009 r. (sygn. akt VU 1792/08). Sąd Apelacyjny – III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku wyrokiem z 23 września 2009 r. (sygn. akt III AUa 266/09) oddalił apelację wniesioną od orzeczenia sądu I instancji.

Skarżący ze wskazanymi powyżej orzeczeniami wiąże naruszenie zasady ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa, do którego doszło przez wydanie aktu prawnego sprzecznego z zasadą niedziałania prawa wstecz, oraz naruszenie zasady ochrony praw nabytych, wynikającej z art. 2 Konstytucji. Zaskarżony przepis przedłużył termin przedawnienia należności z tytułu składek z 5 do 10 lat. Okoliczność, że zmiana ta znalazła zastosowanie także do już wymagalnych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne uzasadnia – w ocenie skarżącego – naruszenie zasady niedziałania prawa wstecz. Skarżący w dalszej części uzasadnienia naruszenia konstytucyjnych praw odwołał się do rozumienia zasady niedziałania prawa wstecz na gruncie orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, a także omówił przypadki, w których dopuszczalne jest jej naruszenie.