Postanowienie TK z dnia 20 lipca 2007, sygn. Ts 40/07

W dniu 23 lutego 2007 r. skarżący złożyli do Trybunału Konstytucyjnego skargę konstytucyjną, domagając się zbadania zgodności art. 5 ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 88, ze zm.; dalej: u.k.s.c.) z art. 2, art. 32 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji. Zaskarżony przepis przewidywał, że jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązana jest strona, która wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki; pismo wnoszone przez kilka osób podlega jednej opłacie. Jeżeli jednak przedmiotem sprawy są roszczenia lub zobowiązania jednego rodzaju i oparte na jednakowej podstawie faktycznej oraz prawnej (współuczestnictwo formalne), każdy współuczestnik uiszcza opłatę oddzielnie, stosownie do swego roszczenia lub zobowiązania.

Skarżący zarzucają, że przepis ten różnicuje sytuację podmiotów wnoszących do sądu pismo w zależności od tego, czy pismo, sporządzone przez kilka osób, objęte zostanie jednym dokumentem, czy też każda z tych osób wniesie pismo odrębnie. W pierwszym przypadku – pismo podlega jednej opłacie, podczas gdy w drugim – każdy z podmiotów musi wnieść osobno opłatę od pisma, nawet, jeżeli sprawa dotyczy zobowiązania solidarnego i jest, dla wszystkich podmiotów, oparta na identycznej podstawie faktycznej i prawnej. Regulacja taka pozostaje, w opinii skarżących, w sprzeczności z art. 32 Konstytucji.

Skarżący podnoszą również, że zastosowanie zaskarżonego przepisu może prowadzić do sytuacji, w której wysokość opłaty sądowej będzie przewyższała wartość przedmiotu sporu, co narusza prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Dla uzasadnienia tej tezy skarżący odwołują się do licznych wyroków Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawach, których przedmiotem była wysokość opłat sądowych. W ich ocenie sądy powszechne, w postępowaniu, w oparciu o