Postanowienie TK z dnia 27 września 2010, sygn. Ts 85/08

W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 13 marca 2008 r. skarżąca domaga się zbadania zgodności art. 26 ust. 1 w zw. z art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1361, ze zm.; dalej: p.u.n.) z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 78 i art. 176 ust. 1 oraz art. 64 ust. 2 Konstytucji. Zgodnie z art. 26 ust. 1 p.u.n., uczestnikiem postępowania o ogłoszenie upadłości jest każdy, kto złożył wniosek o ogłoszenie upadłości, oraz dłużnik. W myśl art. 54 ust. 1 p.u.n., na postanowienie o ogłoszeniu upadłości zażalenie przysługuje wyłącznie upadłemu, a na postanowienie oddalające wniosek o ogłoszenie upadłości – wyłącznie wnioskodawcy. Wątpliwości konstytucyjne skarżąca formułuje w stosunku do zaskarżonych norm w zakresie, w jakim ograniczają one prawo do złożenia zażalenia na postanowienie o ogłoszeniu upadłości wyłącznie do dłużnika, a tym samym wyłączają możliwość jego zaskarżenia przez wierzyciela upadłego.

Skarżąca podkreśla, że w postępowaniu upadłościowym nie istnieje możliwość zainicjowania sądowej kontroli postanowienia w przedmiocie ogłoszenia upadłości dłużnika przez jego wierzyciela. Wierzyciel nie może zatem podważać skuteczności postanowienia o ogłoszeniu upadłości, mimo że jego roszczenia majątkowe względem upadłego podlegają licznym ograniczeniom, a także – w praktyce postępowania upadłościowego – mogą zostać zaspokojone jedynie w niewielkim stopniu. Dlatego też – w ocenie skarżącej – zaskarżona norma narusza prawo do sądu, rozumiane jako prawo do rozpatrzenia sprawy w sposób sprawiedliwy, z uwzględnieniem zasady dwuinstancyjności i z udziałem wszystkich stron, a także prawo do równej ochrony praw majątkowych.

Skarżąca podkreśla, że konstytucyjnie zagwarantowane prawo do sądu oznacza materialną, rzeczywistą możliwość poszukiwania ochrony sądowej w każdej sprawie, a nie tylko formalną dostępność drogi sądowej w ogóle. Wskazuje, że ogłoszenie upadłości