Wyrok TK z dnia 12 maja 2004, sygn. U 1/04

1. Pismem z 27 stycznia 2004 r. Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł o stwierdzenie niezgodności § 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (Dz. U. Nr 155, poz. 1288; dalej: rozporządzenie) w zakresie, w jakim powierza on kuratorowi oświaty ustalenie, czy dany kierunek (specjalność) studiów jest zbliżony z nauczanym przedmiotem lub rodzajem prowadzonych zajęć, z art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2003 r. Nr 118, poz. 1112 ze zm.; dalej: Karta) oraz z art. 92 ust. 1 Konstytucji.

Zaskarżony § 1 pkt 4 rozporządzenia definiuje pojęcie „kierunku (specjalności) studiów zbliżonego do nauczanego przedmiotu lub rodzaju prowadzonych zajęć”, a w drugiej części stanowi, że kurator oświaty ustala, czy dany kierunek (specjalność) studiów jest zbliżony z nauczanym przedmiotem lub rodzajem prowadzonych zajęć. Dokonane w tym zakresie przez kuratora oświaty ustalenie przesądza w istocie o posiadaniu (lub nie) przez nauczyciela kwalifikacji do zajmowania stanowiska nauczyciela w danej szkole, co wynika z faktu, że przepisy rozporządzenia (m.in. § 2 ust. 1 pkt 1 i 2, § 3 pkt 1 i 2, § 4 pkt 1) łączą kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela z posiadaniem dyplomu ukończenia studiów wyższych na kierunku (specjalności) zbliżonej z nauczanym przedmiotem lub rodzajem prowadzonych zajęć.

Zdaniem Rzecznika Praw Obywatelskich, w świetle art. 9 ust. 2 Karty, szczegółowe kwalifikacje wymagane od nauczycieli powinny wynikać z przepisów powszechnie obowiązującego prawa (w tym wypadku z przepisów rozporządzenia), a nie z aktu o charakterze konkretnoindywidualnym. Tymczasem treść zaskarżonego przepisu wskazuje, że